-D.17/87 Anayasa Mahkemesi: 14/86

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N.Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.

Ana-yasanın 148 (1) maddesi tahtında.

Gazi Mağusa Kaza Mahkemesi tarafından 97/85 sayılı istinafta (İstinaf eden: Hüseyin İrfan ile aleyhine istinaf edilenler (1) Muharrem Ahmet ve (2) Tapu ve Kadastro Müdürü, Mağusa) arasında sunulan konu.

İstinaf eden na-mına: Kıvanç M. Rıza tarafından Mustafa Asena
Aleyhine istinaf edilen (1) namına: Orhan Zihni Bilgehan
Aleyhine istinaf edilen (2) namına: Başsavcı Yardımcısı Akın Sait

-------------
K A R A R

KONU:
-Fasıl 224 Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yasasının 25 (1) (b) maddesinin Anayasanın 8,17 ve 36. maddelerine ve ayni Yasanın 80. maddesinin Anayasanın 152. maddesine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY :
Müstenif Gazi Mağusada İnönü köyünde -kâin bir tarlanın ½ hissesinin sahibidir. Diğer ½ hisse Aydın Mehmet Emin isimli kardeşine aittir. Aydın Mehmet Emin kendi hissesini aleyhine istinaf edilen (1)'e satmak istedi ve bu amaçla, 11.5.1984 tarihinde, Tapu Dairesi huzurunda, bir takrirname imzal-adı. Bunu öğrenen müstenif Tapu Dairesine 11.1.1985 tarihli bir yazı göndererek önalım hakkını kullanmak istediğini bildirdi. Tapu Dairesinden aldığı 15.1.1985 tarihli cevabi yazıda önalım hakkını kullanabilmesi satışın yapıldığına dair gazetede çıkacak il-ân tarihinden itibaren 30 gün zarfında daireye müracaat etmekle yerine getirilebileceği kendisine bildirildi. Bundan sonra aradan 9 ay geçmesine rağmen konu taşınmaz malın satışı ile ilgili olarak aleyhine istinaf edilen (1) tarafından gazetede herhangi bi-r ilân neşredilmedi. Müstenif, aleyhine istinaf edilen (2)'den gerekli ilânın yapılması için aleyhine istinaf edilen (1)'in mecbur edilmesini veya kendisinin bunu yapmakla görevlendirilmesini istedi. Aleyhine istinaf edilen (2) ise verdiği cevapta aleyhine- istinaf edilen (1)'e ilânın yapılabilmesi için 4.5.1984 ve 8.11.1984 tarihinde yazıldığını, aleyhine istinaf edilen (1)'in bu yazıları yanıtlamadığını, bu ilânın yapılması görev ve yetkisinin, Fasıl 224 Taşınmaz Mal (Tasarruf, Kayıt ve Kıymet Takdiri) Yas-asının 25(1)(b) maddesi uyarınca müstakbel alıcıya ait olduğunu ve ilânı yapmak için dairesine herhangi bir yetki ve görev verilmediğini ve ihbarın yayınlanması işleminin müstenif tarafından yapılmasına dairesince yetki verilmesinin söz konusu olmadığını b-ildirdi. Bunun üzerine müstenif Mağusa Kaza Mahkemesine istinaf etti ve aleyhine istinaf edilen (2)'nin kararının hatalı olduğunu ileri sürerek iptâl edilmesini istedi. İstinaf, duruşma için, Mağusa Kaza Mahkemesi önüne gittiğinde müstenif, Fasıl 224'ün 25-(1)(b) maddesinin Anayasanın 8, 17 ve 36. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Aleyhine istinaf edilen (2) de aynı Yasanın 80. maddesinin Anayasanın 152. maddesine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme de ileri sürülen Anayasaya aykırılık hususlarını ta-raflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamakta etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu, karara bağlamak üzere, Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, havale etti ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek istinafın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GE-REKÇESİ:
İstinaf edenin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Müstakbel alıcı gazeteye ilân verinceye kadar diğer müşterek hissedarlar satın alma hakkını kullanamaz. İlân hakkı müşterek hissedara da verilmediğine göre eşitlik ilkesine ve Anayasanın 8. ma-ddesine aykırılık vardır. Bu husus müşterek hissedarın hak arama özgürlüğünü de kısıtlamakta ve bu nedenle Anayasanın 17. maddesine de aykırı düşmektedir. Aynı şekilde müşterek hissedarın mülkiyet hakkını da, bu hakkı kullanmağı zorlaştırdığı için, zedelem-ekte ve Anayasanın 36 (1) ve (2). Maddelerine aykırılık bulunmaktadır.

Tapu ve Kadastro Müdürünün kararı özel hukuk sahasına girmektedir. Bu nedenle yasanın 80. maddesinin Anayasanın 152 maddesine aykırılığı yoktur.

Aleyhine istinaf edilen (1)'in iddia-sının gerekçesi özetle şöyledir:
Hissedarlar arasında ayrıcalık yapılmadığı için eşitilik ilkesini içeren Anayasanın 8. maddesine aykırılık yoktur. Şikâyet edilen husus yasada bir eksiklikten ibaret olabilir ve bunu tamir etmek Anayasa Mahkemesinin görevi- değildir.

Konu yasa maddesi müşterek hissedarların mahkemeye müracaat hakkını zedelememektedir. Nitekim Tapu Müdürünün kararı aleyhine istinaf edilmiştir. Bu nedenle Anayasanın 17. maddesine aykırılık yoktur. Konu yasa maddesi mülkiyet hakkını da zedelem-iyor ve Anayasanın 36. maddesine de aykırılık yoktur.

Yasanın 80. maddesi, bu meseledeki karar açısından, Anayasaya aykırı değildir.

3. Aleyhine istinaf edilen (2)'nin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Konu yasa maddesinin Anayasaya aykırı olmadığ-ı hususunda aleyhine istinaf edilen (1)'in ileri sürdüğü görüşler doğrudur.

Yasa maddesi eşitlik ilkesini zedelememektedir. Mevcut bir boşluğun doldurulması istenmektedir, bu ise Anayasa Mahkemesinin görevi değildir.

Konu yasa maddesi mahkemeye müracaa-t etme hakkına herhangi bir kısıtlama getirmiş değildir ve Anayasanın 17. maddesine aykırılık yoktur.

Malı satın almak isteyenin hakkı kısıtlanmamaktadır. Kısıtlama var ise malı satmak isteyenin hakkına vardır, başka bir hissedar almak isterse malı diled-iği üçüncü şahsa satamaz. Konu yasa maddesinin Anayasanın 36 (1)(2) maddesine aykırılığı yoktur.

Yasanın 80. maddesi, Tapu Müdürünün kararlarından kaza mahkemesine istinaf edilmesini öngörmektedir. Halbuki bu şekilde bir karar aleyhine Yüksek İdare Mahke-mesine başvurulması gerekir. Bu nedenle Yasanın 80. maddesi Anayasanın 152. maddesine aykırıdır.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
KKTC Kurucu Meclisi yayını olarak yayımlanan Kıbrıs Yasaları'nın IV. Cildinde Türkçeye çevrilmiş şekli ile 25. ve 80. madde-ler aynen şöyledir.

"25. (1) Bu Yasanın 26. maddesi kurallarına bağlı
kalınması koşuluyla, bir taşınmaz maldaki taksim edilmemiş bir hissenin sahibi bu hissesini ayni malda kayıtlı olarak mal sahibi olmayan bir kişiye satmayı kabul ettiği yolunda Kaz-a Tapu Dairesine takrirname verdiğinde o hissenin devrinin kaydı yapılmaz meğer ki: -
Öteki kayıtlı ortak malsahipleri, hissesini, satılmakta olduğu fiyatta satın almak istemediklerine dair satıcı Müdürü tatmin etsin, veya
Müstakbel satın alan, bu madden-in (2). fıkrasında öngörüldüğü şekilde, hissenin tasarlanmakta olan satışını yayımlasın veya öteki malsahibine