- ANAYASA MAHKEMESİ 14/77
(Dava No. 961/77, Lefkoşa)
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin (Başkan), Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, N-. Ergin Salâhi.
Anayasa'nın 114(1) maddesi hakkında.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 961/77 sayılı (Menteş Aziz ile K.T.F.D. Başsavcılığı arasında) hukuk davasında sunulan konu.

Müstedi şahsen hazır.
Müstedaaleyh namına Akın A. Sait.

-------------
H -Ü K Ü M
KONU:
Fasıl 315 Gümrük İdare Yasası'nın 159(2) ve 159(3) maddesinin K.T.F.Devleti Anayasası'nın 27, 118 ve 121. maddelerine aykırı olduğu iddia edilmiştir.

I. OLAY:
Davacı 26.9.1977 tarihinde Lefkoşa Kaza Mahkemesinde 961/77 sayılı bir dava açar-ak 13.11.1976 tarihinde Kıbrıs'a bir araba ithal ettiğini, Mağusa Gümrük Dairesi'nin söz konusu araba için arabanın değeri üzerinden %65 Gümrük Resmi aldığını, halbuki 32/61 sayılı 1961 Gümrük Tarifesi Yasası'na göre gümrük resminin %35 oranında alınması g-erektiğini, dolayısıyle Mağusa Gümrük Dairesi'nin haksız ve kanunsuz olarak davacıdan ₤1275.- tahsil ettiğini, söz konusu miktarın davacıya iadesi için emir verilmesini talep etti.

Davalı tarafından dosyalanan müdafaa takririnde Mağusa Gümrük Dairesinin -haksız ve kanunsuz gümrük resmi aldığını ret ve inkâr etti. Davalı, davacının talebinin Fasıl 315, 159(2) maddesi uyarınca müruru zamana uğradığını, aynı maddenin (3). fıkrası uyarınca gümrük ödenmezden önce gümrükleme belgesine "itirazlı ödeme yapılır" i-baresi yazılmadığını, bu nedenle davacının dava açma hakkı olmadığını, ortada dava sebebi mevcut olmadığını ileri sürerek davacının talebini reddetti.

Davanın duruşması esnasında davacı Gümrük Tarifesi Yasası'nın 159(2) ve (3). maddelerinin Anayasa'nın 2-7, 118 ve 121. maddelerine aykırı olduğunu, bu maddelerin davanın karara bağlanmasında etkili olabileceğini ileri sürerek söz konusu Gümrük Tarifesi maddelerinin Anayasa'ya aykırı olup olmadığı hususunun karara bağlanması için konunun Anayasa Mahkemesine s-unulmasını talep etti. Kaza Mahkemesi de söz konusu maddelerin davanın karara bağlanmasında etkili olabileceği kanaatına vararak konuyu karara bağlamak üzere Anayasa Mahkemesine sundu. Kaza Mahkemesinin sunuş kararı şöyledir:-
1.Fasıl 315 Gümrük İdare Y-asası'nın 159(3) maddesi Anayasa'nın 27, 118 ve 121. maddelerine aykırı mı?
2. Fasıl 315 Gümrük İdare Yasası'nın 159(2) maddesi Anayasa'nın 27, 118 ve 121. maddelerine aykırı mı?

II. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
Fasıl 315 Gümrük İdare Yasası'nın 15-9(2) maddesi aynen şöyledir:-
"159(2)-The owner may, within three months after the date of payment, bring an action against the Government for the recovery of the whole or any part of the sum so paid-."

Fasıl 315 Gümrük İdare Yasasının 159(3) maddesi aynen şöyledir:-
"159(3)-No action shall lie for the recovery of any sum paid under this section unless, before payment is made, the words "paid under protest" are written on every copy of the entry of the goods and signed by the owner of the goods or his agent-."
-

III. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:
-"Madde 27.
(1)Hiçbir kimse, bu Anayasa ile veya bu Anayasa gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvurmak hakkından yoksun bırakılamaz. Her ne ad alt