-Anayasa Mahkemesi 14/76
(Dava No.186/75, Girne)

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: M.Necati Münir Ertekün (Başkan), Ülfet Emin, Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, ve Salih S. Dayıoğ-lu.

Anayasa'nın 114. maddesi hakkında.
Yüksek İdare Mahkemesi tarafından 186/75 sayılı (Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd. Şirketi ile Hilmi Ahmet Rasım arasındaki) Hukuk davasında sunulan konu.

Davacı namına: Mustafa Güryel
Davalı namına: Zeki Bayram
A-micus curiae olarak Başsavcı namına: Zaim M. Necatigil.

------------
H Ü K Ü M
KONU:
8.11.1974 tarihli ve Emare I olarak ibraz olunan Bakanlar Kurulu kararı ile 7.11.74 tarihli ve Emare V olarak ibraz olunan 5813 sayılı Bakanlar Kurulu kararının K.T.F.D.- Anayasasının 65. maddesine, Geçici Madde 1'e, Temel Kuralların 2. ve 18/A maddelerine, 1960 Kıbrıs Anayasasının 57(4), 61, 169(2) ve 179 (1) ve (2). maddelerine aykırı olduğu öne sürülmüştür.

I. olay:
Girne Kaza Mahkemesinde açılan 186/75 sayılı davada -davacı, Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi ile davacı Şirket arasında 8.11.74 tarihinde aktedilen protokol tahtında Girne'de kâin Philecia'nın (otel-apartman) davacıya tahsis edildiğini, davalının davacıya tahsis edilen apartmandan bir dükkân işgal ettiğini, dava-lının davacı tarafından yapılan çağırılara rağmen sözü geçen dükkân için herhangi bir kira mukavelesi yapmadığını ve/veya herhangi bir kira ödemediğini ileri sürerek davalının sözü geçen dükkânı tahliye etmesini ve/veya 1.1.1975'den itibaren tahliye gününe- kadar tazminat ve/veya zarar ziyan ve/veya ara-kâr olarak davacılara ayda 4000.-TL ödemesi hususunda hüküm ve/veya emir ve sözü geçen dükkânın idare ve/veya zilliyetlik ve/veya tasarruf hakkının 8.11.74'den itibaren davacılara ait olduğu hususunda bir Mah-keme beyanı talep etti.

Davalı davada dosyaladığı müdafaa takriri ile dava konusu dükkânın tasarruf veya zilliyetliğinin Türk Silâhlı Kuvvetlerine geçtiğini ve Türk Silâhlı Kuvvetleri adına hareket eden bir makamın takriben 15.10.74 tarihinde dava konusu- dükkânın üzerindeki hak ve yetkilerini davalıya devrettiğini ve devrolunan bu hak ve yetkinin ancak Türk Silâhlı Kuvvetleri veya onun namına hareket eden bir makam tarafından geri alınabileceği aktedildiği iddia olunan protokol veya protokollarla Otonom K-ıbrıs Türk Yönetiminin dava konusu dükkânın tasarruf ve/veya zilliyetliğini davacılara devretmek hak ve yetkisi olmadığını ileri sürdü.

Davanın duruşması esnasında 8.11.74 tarihli Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi ile davacı arasında aktolunan protokol Emare I- olarak ve 7.11.1974 tarihli ve 5813 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı da Emare V olarak ibraz edildi. Davalı Emare I ve Emare V ile ilgili kararların K.T.F.D. Anayasanın 65. ve Geçici 1. maddesi ile Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasının 57(4), 61, 169(2) ve 179(1)- ve (2) maddelerine, Temel Kuralların 2. ve 18/A maddelerine aykırı olduğunu ileri sürmesi üzerine Kaza Mahkemesi, öne sürülen iddianın davanın karara bağlanmasında etkisi olabileceğine kanaat getirerek, konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anaya-sa Mahkemesi olarak, sunmuştur.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
(1)Davalı tarafından yapılan iddianın gerekçesi şöyledir:
O.K.T.Y. ile davacı arasında 8.11.74 tarihinde aktedilmiş olan protokolun ve 7.11.74 tarihinde Bakanlar Kurulunun 5813 sayılı Kararının -Resmi Gazetede yayınlanmadığı ve Yasama Meclisine sunulup tasvip olunmadığı cihetle sözü geçen protokol ve kararlar Anayasaya aykırıdır. Davacı K.T.F.D. Anayasasının Geçici Madde 1 uyarınca Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasının 57. madesinin ve özellikle 57(4) -maddesinin ve 169. maddesinin yürürlükte olduğunu, bu maddeler uyarınca Bakanlar Kurulunun herhangi bir kararının Resmi Gazetede yayınlanması gerektiğini, ticari konular veya başka herhangi bir konu hakkında yapılan anlaşmanın da Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasa-sının 169. maddesi uyarınca Resmi Gazetede yayınlanması gerektiğini ileri sürdü.
(2)Davacı tarafından yapılan iddianın gerekçesi şöyledir:
K.T.F.D. Anayasası yürürlüğe girdikten sonra Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasının 57. maddesinin yürürlükte olmadığı, bi-r Devlette birkaç Anayasanın aynı anda yürürlükte olamayacağı, sadece bir Anayasanın yürürlükte olabileceği, Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasının 57(4) maddesi yürürlükte olsa dahi toplum yararı bakımından sakıncası olan hallerde Bakanlar Kurulu kararının Resmi- Gazetede yayınlanması gerekmediği ileri sürüldü.

III. İLGİLİ KARAR VE PROTOKOL METİNLERİ:
"Karar No. 5813.
Bakanlar Kurulu aşağıdaki kararı aldı.
.............
Girne ve Mağusa'da ve uygun görülecek diğer yerlerdeki Turistik tesislerin, isim ve diğer ayrı-ntıları aşağıdaki Bakanlardan kurulu heyet tarafından tanzim edilecek listelerde belirtilmek sureti ile, Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd. Şirketine tahsis edilmesi,
Maliye ve İktisadi İşler Bakanı,
Turizm ve Enformasyon Bakanı,
Plânlama -ve Koordinasyon Bakanı.
7.11.74"
"KIBRIS CUMHURİYETİ
OTONOM KIBRIS TÜRK YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI

Lefkoşa 8.11.1974

KIBRIS TÜRK KESİMİNDEKİ ÖZEL MOTEL-TATİL KÖYÜ-APART
OTEL VE BENZERİ TURİSTİK ÜNİTELERİN İŞLETİLME HAKKININ-
KIBRIS TÜRK TURİZM İŞLETMELERİ LTD. ŞİRKETİNE VERİLMESİNE
İLİŞKİN PROTOKOL

İşbu Protokol, Kıbrıs'ın Türk Yönetimi altında bulunan bölgelerindeki otel-motel-apart otel-tatil köyü ve benzeri turistik tesislerin işletilme hakkının Kıbr-ıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd. Şti'ye devir şartlarını belirtmek amacıyle Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi ile Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd. Şti. Arasında aktedilmiş olup metinde Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi (YÖNETİM) ve Kıbrıs Türk Turizm İşletmeleri Ltd-. Şti ise (ŞİRKET) olarak anılacaktır.

1. Bu protokolla YÖNETİM şimdilik ekli listede isimleri belirtilmiş bulunan turistik tesislerin işletilmesini ŞİRKET'e devretmiştir.
2. ŞİRKET devraldığı binaları işletmeye en kısa zamanda açmağa ve mümkün o-lduğu kadar devamlı açık tutmağa gayret edecektir.
3. ................
4. ................
5. Şirket anılan tesisleri bizzat işletmeye, işlettirmeye veya kiraya vermeğe muhtardır.
6. ................
7. Bu protokol 11 (on bir) yıl için geçerli olup sü-renin hitamına iki yıl kala tarafların yazılı bildirimleriyle fesh edilebilir.
8. Bu protokola ek olarak yapılacak protokollar da bu protokolun ayrılmaz bir parçasıdır.

OTONOM KIBRIS TÜRK YÖNETİMİ ADINA KIBRIS TÜRK TURİZM LİMİTED
ŞİRKETİ A-DINA
(İmza) (İmza)
Rüstem Z. Tatar İlhan Evliyaoğlu
Maliye Bakanı İdare Meclisi Başkanı

(İmza) (İmza)
Çağlar Yasal Nail Asaf
Turizm ve Enformasyon Bakanı- (İdare Meclisi Başkan V)

(İmza)(İmza)
Alper Orhon Ekrem Yeşilada
Plânlama ve Koordinasyon Üye
Bakanı

(İmza)
Erhan Bener
- Üye
Lefkoşa, 8 Kasım, 1