-1

D. 1/94 Birleştirilmiş
Anayasa Mahkemesi:14-15/98

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, (Başkan), N. Ergin Salâhi,
Taner Erg-inel, Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan.

Anayasanın 148. maddesi tahtında.

Anayasa Mahkemesi: 14/93

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından YİM 159/91 sayılı başvuruda
(Müstedi: Kıvanç Ltd. ile M/aleyh: KKTC, Elektrik Kuru-mu L/şa
arasında) sunulan konu.

Müstedi tarafından Avukat Kıvanç M. Rıza.
Müstedaaleyh tarafından Avukat Ümit Özdil.
Amicus Curiae olarak ve Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı
Yaşar Boran.

- Anayasa Mahkemesi: 15/93

Yüksek İdare Mahkemesi tarafından YİM 160/91 sayılı başvuruda
(Müstedi: Kıvanç Ltd. L/şa ile M/aleyh: KKTC, Elektrik Kurumu
arasında) sunulan konu.

Müstedi tarafından Avukat Kıvanç M. Rıza.
Müstedaaley-h tarafından Avukat Ümit Özdil.
Amicus Curiae olarak ve Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı
Yaşar Boran.
2

--------------

K A R A R

KONU:
66/93 sayılı Elektrik (Değişiklik) Yasası ile Esas Yasa olan Fasıl 170 Elektrik Yasasına eklenen geçici- 1. maddenin Anayasanın
1 ve 75. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Birleştirilerek dinlenen bu havalelerde A.M. 14/93 sayılı havalenin olguları havaleyi ilgilendirdiği oranda özetle şöyledir:

Müstedi (havaleyi isteyen taraf) Lefkoşada -17 Posta Sokağına kain bir taşınmaz malın kayıtlı mal sahibidir. Müstedi sözü edilen yere yeni inşa ettiği binaya elektrik akımı verilmesi için Müstedaaleyhe müracaatta bulundu. Müstedaaleyh elektrik enerjisi verilebilmesi için proje maliyeti olarak Müst-ediden 21.6.1991 tarih ve B1 20/2-153-91/605/91 sayılı bir yazı ile 2.256.658 TL talep etti. Müstedi, sözü edilen binasının enerji dağıtım şebekesinden 132 ayak az bir mesafede olduğunu ve bu nedenle Fasıl 170 Elektrik Yasasının ilgili hükümleri ışığında -kendisinden herhangi bir ücret talep edilemiyeceğini iddia ederek bu miktarı ödemeyi reddetti. Müstedi muhtemel bir gecikmeyi önlemek için de Müstedaaleyh tarafından talep edilen miktarı protesto tahtında ödedi ancak Temmuz 1991'de Yüksek İdare Mahkemesi -olarak, görev yapan Yüksek Mahkemeye bir başvuru dosyalayarak özetle Müstedaaleyhin sözü edilen 21.6.1991 tarih ve B1 20/Z.153-91/605/91 sayılı kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramıya-
cağına karar verilmesini istedi.

-
3

İkinci konu A.M. 15/93 sayılı havalede ise olgular hemen hemen diğerinin aynidir. Müstedinin Lefkoşada Girne Caddesi ile Fevzi Çakmak meydanı arasında İbrahim Paşa Mahallesinde kâin 812 numaralı koçanla kayıtlı yeni inşa edilen binaya elektrik en-erjisi verilmesi için 23.5.1991 tarih ve B1 51/AG-16-91/490/91 sayılı bir yazısı üzerine Müstedaaleyh 33.854.267 TL ücret istedi. Müstedi bu miktarı da Anayasa Mahkemesi 14/93'ün olgularında olduğu gibi protesto tahtında ödedi ve Temmuz 1991'de Yüksek Mah-kemeye, Yüksek İdare Mahkemesi olarak, başvurdu ve Müstedaaleyhin aldığı 23.5.1991 tarih ve B1 S1/AG 16-91/490/91 sayılı kararının hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramıyacağına karar verilmesini istedi.

Yukarıda sözü edilen he-r iki başvurunun duruşmasına 24.12.1993 tarihinde geçildi. Bu meyanda 1 Aralık 1993 tarihinde 66/1993 sayılı Elektrik (Değişiklik) Yasası yayınlanıp yürülüğe girdi ve 66/1993 sayılı Yasanın 3. maddesi ile Esas Yasa Fasıl 170 Elektrik Yasasına Geçici 1. ma-dde getirildi. Bu madde ile "Bakanlar Kurulunun 4.2.1975 tarih ve 6212 sayılı kararı ile oluşturulmuş olan Kıbrıs Türk Elektrik Kurumunun yapmış olduğu değerlendirmeler talepler veya tahsilât, doğru ve yasal yetkileri içinde yapılmış veya tahsil edilmiş s-ayılır ve hiçbir kimsenin ödemiş olduğu veya ödemesi talep edilen mal ve hizmetlerin iadesi talebinde" buluna-
mıyacağı öngörüldü.

Müstedi de ayrı sözü edilen Geçici 1. maddenin geriye dönük olarak kendisini ilgilendirdiği oranda Anayasanın 1. ve 75.- mad-
delerine aykırı olduğunu iddia ederek her iki başvurunun Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, havale edilmesini istedi.

3

Yüksek İdare Mahkemesi de taraflar arasındaki ihtilâfın hallinde sözü edilen Geçici 1. maddenin etken olduğ-u kanaatına vardı ve istem uyarınca anayasal denetim için söz konusu havaleleri yaptı.

Her iki havale birleştirilerek dinlendi.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

Müstedinin iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

İlke olarak yasalar ileriye dönük olur.- Halbuki havale
konusu geçici madde geriye dönüktür. Bu durumda kazanılmış
haklara tecavüz eder. Kazanılmış bir hak dava açılmasıyla da gerçekleşebilir. Müstedi, Temmuz 1991'de Yüksek Mahkemeye başvurmakla başvurusunun hiç olmazsa başvuru günündeki mev-zuata göre karara bağlanmasını talep etme hakkına haizdir. Geçici
madde 1 Aralık 1993'te yürürlüğe giren 66/1993 sayılı Elektrik
(Değişiklik) Yasası ile geriye dönük olarak yürürlüğe girdi ve bu suretle Müstedinin kazanılmış haklarına tecavüz etti. Bu d-urum ise Anayasanın 1. maddesinde ifadesini bulan ve kazanılmış hakları koruyan hukukun üstünlük ilkesine aykırıdır.

Saniyen havale konusu geçici 1. madde Anayasanın 75 maddesine de aykırıdır. Bu madde geriye yürüyen mali yükümlülük konulamı-
yaca-ğını öngörür. Havale konusu geçici 1. madde doğrudan doğruya geriye yürüyen mali yükümlülük koymamakla birlikte, kanunsuz işlemleri yasal kılmakla mali yükümlülüğü dolaylı bir şekilde geçmişe teşmil etmektedir.

2. Müstedaaleyhin iddialarının gerek-çesi özetle şöyledir:

Havale konusu geçici 1. madde geçmişte yapılan bazı uygulamaların durumlarını korunmasını sağlar. Bu bakımdan kazanılmış haklara tecavüz etmez. Saniyen kazanılmış haklara tecavüz olsa bile ortada bir zaruret hali vardır. Zaru-ri hali
ise 1974 Barış Harekâtından sonra Fasıl 170 Elektrik Yasasının
yürürlükte olmaması nedeniyle meydana gelen yasal boşluğun Bakanlar Kurulu tarafından alınan 5580 ve 6216 sayılı Kararların ısdarında görmek mümkündür.

Havale konusu geçici 1. -maddenin Anayasanın 75. maddesine bir aykırılığı yoktur çünkü müstedaaleyhce talep edilen miktarlar mal ve hizmet karşılığıdır. Bu bir yana, ilgili geçici 1. madde geriye dönük mali yükümlülük koymamaktadır. Diğer bir deyişle geçmişte yapılan işlerin yen-iden değerlendirilmesi yapılmamaktadır.

3. Amicus Curiae olarak bulunan Başsavcı Yardımcısının
görüşleri ise özetle şöyledir:

Havale konusu edilen geçici 1. madde bu konuda askıda bulunan davaları etkilediği oranda o davalar dolayısıyle el-de edilen kazanılmış haklara tecavüz ettiği için anayasanın 1. maddesine aykırıdır. Ortada zaruri bir hal yoktur. Daha önceleri yani 1974 Barış Harekâtından hemen sonra zaruri bir hal sözkonusu olsa bile, aradan 18 yıl geçmesi, bu zarureti ortadan kaldır-mıştır.