-D. 2/85 Anayasa Mahkemesi: 13/84

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Anayasanın 114. mad-desi tahtında.

Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 13/84 sayılı davada (Başsavcı ile Ekrem Kan arasında) sunulan konu.

İddia Makamı namına: Başsavcı Yardımcısı Akın Sait.
Sanık namına: Hüseyin Malyalı.

K A R A R

KONU:
Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri- Usulü Yasasının 98. maddesinin Anayasanın 27, 27(2)(c), 28(5)(ç), 5 ve 6. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Sanık, Lefkoşa Ağır Ceza Mahkemesi huzurunda, (1) Fasıl 154 Ceza Yasasının 291 ve 292(a) maddelerine aykırı olarak, 19.5.1983 tarihinde -geceleyin, Kalkanlı'da, Kalkanlı'lı Emine Mehmet Manci'nin ikâmetgâhına bir cürüm işlemek maksadı ile açıp girmekle, (2) aynı tarih ve mahalde, Ceza Yasasının 144, 146 ve 366. maddelerine aykırı olarak Emine Mehmet Manci'nin ırzına girmekle ve (3) aynı ta-rihi ve mahalde, Ceza Yasasının 151 ve 35. maddelerine aykırı olarak Emine Mehmet Manci'yi gayri kanuni olarak edebe aykırı bir şekilde darbetmekle itham edildi.

İthamnamede sözü edilen Emine Mehmet Manci meselenin ilk tahkikatında yargıç huzurunda yemin- tahtında şahadet vermiş ise de sanığın avukatı tarafından istintaka tabi tutulmadı, müdafaa, tanığı istintak etme hakkını mahfuz tuttu. Emine Manci, 23.4.1984 tarihinde, vefat etti. Mesele, duruşma için, Ağır Ceza Mahkemesi huzuruna geldiğinde İddia Ma-kamı ölen Emine Mehmet Manci'nin ilk tahkikatta yemin tahtında verilmiş olan ve yargıç tarafından tasdikli olduğu gözüken ifadesini, Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasının 98. maddesi uyarınca, ibraz etmek istedi. Müdafaa ise Yasanın 98. maddesinin A-nayasanın 27, 27(2)(c), 28(5)(ç), 5 ve 6. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme de ileriye sürülen Anayasaya aykırılığın taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamada etkisi olabileceği kanaatına vardı ve konuyu karara bağlanmak üzere Yüksek Ma-hkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek davanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanığın iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Herhangi bir suç ile itham edilen bir sanık muhakemesinde yasaya uygun olara-k herhangi bir tanığı istintak etme hakkına sahiptir. Bu hak Fasıl 155 madde 56'da öngörülmektedir. İlk tahkikat duruşma sayılmaz. Sanığın ilk tahkikatta istintakını mahfuz tuttuğu bir tanığı duruşmada istintak etmek hakkıdır. Yasanın 98. maddesi sanığ-ın istintak hakkını ortadan kaldırmakta ve bu nedenle Anayasanın 27(2)(c) ve 28(5)(ç) maddelerine aykırı düşmektedir. Yasanın 98. maddesinin istintak hakkına getirdiği sınırlama hakkın özünü zedelemekte ve bu nedenle Anayasanın 6. maddesine de ters düşmek-tedir.

Yapılan havalede konu Yasa maddesinin Anayasanın 27. maddesine bir tüm olarak ve ayrıca 5. maddesine de aykırı olup olmadığı sorulmuş ise de havalenin duruşmasında sanık bu maddelere aykırılık iddiasından vazgeçmiş ve böyle bir iddiayı ileri sür-memiştir.

İddia Makamının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Anayasada II. Kısım altında verilen haklar mutlak olmayıp özüne dokunmadan sınırlandırılabilir. Sorgulama hakkı kaldırılmış değildir sadece buna bir istisna getirilmiştir. Bu şekilde yapı-lan sınırlama hakkın özüne dokunmamaktadır. Bu meselede tanık öldüğü için mahkeme önüne getirilebilmesi olanaksızdır.

Yasaya göre sorguya çekme hakkı zedelenmemiştir. Bu böyle olsa dahi Anayasanın herhangi bir maddesi yeminli bir ifadenin şahadet olara-k kabul edilemeyeceğini veya okunamayacağını öngörmektedir. Anayasada bu hususta emredici bir kural yoktur.

Avukatla temsil edilen ve Yasanın 98. maddesinin de bilgisinde olduğu kabul edilen sanığa ilk tahkikat safhasında bu hak verildi.

Anayasanın 27-(2)(c) maddesi daha fazla hukuk davalarına şamil olabilir.

Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasının 98. maddesinin Anayasaya aykırılığı yoktur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
Fasıl 155 Ceza Muhakemeleri Usulü Yasasının 98. maddesi şöyledir:
"98 (1)Bir sa-nık herhangi bir suçtan ötürü yargılanmaya havale edildiğinde, bu maddenin (2). fıkrası koşulları yerine getirildiği takdirde, ilk tahkikatta verilen her yazılı ifade ile ona ilişkin her belge veya emare, başka kanıt istemeden, o sanığın gerek aynı s