-D.7/84 Anayasa Mahkemesi 13/83
(Dava No. 1256/82, Girne)

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
- N. Ergin Salahi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.

KTFD Anayasasının 114. maddesi hakkında.

Girne Kaza Mahkemesi tarafından 1256/82 sayılı ceza davasında (Başsavcılık ile Sanık Hasan Ramadan Cemil arasında) sunulan konu.

İddia -Makamı namına: Mehmet Ali Şefik.
Sanık Namına: Ali Dana.

___________________

K A R A R

KONU:
Fasıl 154 Ceza Yasasının 281A maddesinin Anayasanın 1, 4, 5, 7 ve 28. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Sanık, Girne Kaza Mahkemesi huzurunda, Fasıl- 154 Ceza Yasasının 281A maddesine aykırı olarak, elinde yetkili makam tarafından verilmiş resmi tahsis belgesi olmaksızın, kontrol ve yönetimi devlete ait olan ve Girne Kordonboyu caddesinde kain 30 numaralı işyerine girmekle itham edildi.

Dava duruşma -için Girne Kaza Mahkemesi huzuruna gittiğinde Sanık Ceza Yasasının 281A maddesinin Anayasanın 1, 4, 5, 7 ve 28. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Kaza Mahkemesi de söz konusu yasa maddesinin sanık aleyhindeki davanın karara bağlanmasında etkisi olab-ileceği kanaatına vararak konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek davanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

Sanığın iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Ceza Yasası-nın 8. maddesine göre malla ilgili bir ceza davasında konu işlemin iyi niyetle yapılmış olması davaya bir müdafaa teşkil eder. Bu genel müdafaa 281A maddesi kapsamına giren suçlar için tamamen kaldırılmıştır. Bu durumda maddenin kapsamı dahilindeki bir mal-a tahsis belgesi olmadan girilirse, niçin ve nasıl girildiği araştırılmadan, 2 yıl hapis cezasına müstelzim bir suç işlemiş olur. Tahsisin dışında bir müdafaa hakkı tanınmıyor.

Yasanın 281A maddesinin (1)(2)(3) ve (4). fıkraları ve özellikle (1) ve (3). -fıkraları Anayasaya aykırıdır.

Konu yasa maddesinin ihdas ettiği suç önemsiz bir suç olmamakla beraber maddeye göre kasıt (mens rea) olmadan suç işlenmiş olur.

Maddenin ihdas ettiği suça 8. maddenin şümülü kaldırılmamış olsa Anayasaya aykırılık olmayacak-tı.

281A maddesinin (1). fıkrasının kuralları hukuk üstünlüğü prensibini zedeler ve bu nedenle Anayasanın 1. maddesine aykırıdır. Hukuk üstünlüğü prensibi, diğerleri arasında, bir sanığın mahkemede sadece hazır bulunup konuşmasını değil de mahkemeye müda-faa sunabilmek hakkını kapsar.

Konu Yasa maddesi Anayasanın eşitlik ilkesini öngören 7. maddesine de aykırıdır. Direkt devlete ait olup da devlet tarafından üçüncü bir şahsa icar edilen bir mala yetkisi olmadan tali kiracı olarak giren bir şahıs suç işlem-ezken Rumlardan kaldığı için devlete ait olan ve üçüncü bir şahsa icar edilen bir mala tahsis belgesi olmadan tali kiracı olarak giren birisi suç işlemiş olur. Maddenin getirmiş olduğu bu ayırım eşitlik ilkesine ters düşer.

Anayasanın 28. maddesine de ayk-ırılık vardır. 28. maddeisnin (3). fıkrası bir yasanın suçun ağırlığı ile orantlılı olmayan bir ceza konmamasını öngörmektedir. Konu yara maddesinin ihdas ettiği suç için öngörülen 2 yıl hapis cezası ise suçun ağırlığı ile orantılı değildir.

İddia Makamın-ın iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Yasanın 281A madddesi devlete ait taşınmaz malların gelişi güzel işgal edilmesini önlemek amacını güder ve kamu yararının zorunlu kıldığı bir maddedir. Hukuk üstünlüğü prensibi devlet düzenlemelerinin yasa kurallar-ına uygun olarak yapılmasını öngörür ve konu maddenin bu ilkeye aykırılığı yoktur. Kamu yararının zorunlu kaldığı bir madde olduğuna göre hukuk devleti kavramının gereği icabı konmuştur.

Konu madde müdafaa hakkını kısıtlamış değildir. Bu madde altında suç-lanan bir sanığın müdafaa olarak ileri sürülebileceği hususlar vardır. Bunların en önemlisi sanığın tahsis belgesi sahibi olmasıdır. Sanığın tahsisiz fakat iyi niyetle ilgili taşınmaz mala girmiş olduğu ve diğer benzeri hususlar tahfif edici sebepler olara-k ileri sürülebilir. Müdafaa kısıtlanmış olsa bile haklı bir nedene dayanır. Madde gereksiz gecikmeyi önler ve adaletin tecellisine hizmet eder.

Konu maddenin Anayasanın 7. maddesine aykırılığı yoktur. Her işgalci aynı statüde değildir. Farklı statüdeki i-şgalciler arasındaki ayırım eşitlik ilkesine ters düşmez.

Yasanın tayin ettiği ceza suçun ağırlığı ile orantılıdır ve hatta bu kabil işgalleri önlemek bakımından az sayılabilir. Saniyen mahkemelerin tespit edilen tavana kadar uygun cezayı kesmek için tak-dir yetkileri mevcuttur. Konu yasa maddesinin Anayasanın 28(3) maddesine aykırılığı yoktur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
Ceza Yasasının 281A maddesi aynen şöyledir:
"281A. (1) Esas Yasada veya başka herhangi bir yasa, kural veya yürürlükteki diğer mevzuatta a-ksine kural bulunmasına bakılmaksızın, herhangi bir taşınmaz mala, elinde, yürürlükteki mevzuat uyarınca yetkili Banaklık veya makam tarafından verilmiş resmi Tahsis Belgesi olmadan girenler suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde 2 yıla kadar hapis -veya ₤200.-ya kadar para cezasına veya her ikisine birden çarptırılabilirler. Gerekli hallerde Mahkeme derhal tahliye emri verebilir.
(2) Bu madde amaçları bakımından "taşınmaz mal", Kıbrıs Türk Federe Devleti sınırları içinde 21 Aralık 1963 tarihinden bu- yana terkedilmiş veya sahipsiz veya yönetimsiz kalmış ve yürürlükteki mevzuat uyarınca Kıbrıs Türk Federe Devleti makamlarının konrol ve yönetimine geçmiş her tür taşınmaz malı anlatır.
(3) Bu madde amaçları bakımından Esas Yasanın 8. maddesi uygulanmaz -ve adına düzenlenmiş geçerli Tahsis Belgesi sunmayanlar, taşınmaz mala kanunsuz olarak girmiş veya taşınmaz malı kanunsuz olarak işgal etmiş sayılırlar.
(4) Bu Yasa amaçları bakımından "Tahsis Belgesi" deyimi, yürürlükteki mevzuata uygun olarak veya bu ya-sanın yürürlük tarihine kadar Bakanlar Kurulu Kararı ile verilmiş Tahsis Belegesini anlatır.
(5) Bu madde uyarınca yaplan ceza kovuşturması Esas Yasa'nın