-D.1/93 Anayasa Mahkemesi 12/91

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Taner Erginel, Metin A. Hakkı.

Anayasanın 147. maddesi hakkında.

Dava-cı: 1. Orhan Kâhya, Zarar Görmüş Güneyliler Cemiyeti Yönetim Kurulu Başkanı Sıfatıyle ve Zarar Görmüş Güneyliler Cemiyetini Temsilen, 5, Ankara Sokak, Lefkoşa.

2. Namık Ramadan, Zarar Görmüş Güneyliler Cemiyeti Genel Sekreteri Sıfat-ıyle ve Zarar Görmüş Güneyliler Cemiyetini Temsilen 5, Ankara Sokak, Lefkoşa.

ile -

Davalı: 1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi, Lefkoşa.
2. KKTC Bakanlar Kurulu vasıtası ile KKTC'ni temsilen KKTC Başsavcısı, Lefkoşa.
3. KKTC İskâ-n Bakanlığı vasıtası ile KKTC Başsavcılığı, Lefkoşa.

A R A S I N D A.

Davacılar Namına: Avukat Cebbar Niyazi ve Avukat Ali Rıza Görgün.
Davalılar Namına: Yaşar Boran.

------------

K A R A R

KONU:
24/-1991 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının 5. maddesinin 3. bendinde yer alan
"Dilekçe sahibinin yöre normu kadar haksahibi olduğu tahsisli mallarından elindeki norm üstü olanlar geri alındıktan sonra tahsisli malların topl-am değeri iki milyondan fazla ise ilk iki milyon puan yukarıdaki paragrafta belirtilen şekilde karşılandıktan sonra geri kalan puan miktarı, dilekçe sahibi tarafından herhangi bir puan sahibinden satın alınacak puanla karşılanır.
Dilekçe sahibi, -değerin kesinleştiği tarihten başlayarak üç ay içerisinde puan satın alma izni için başvurur. İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürü, satın alınacak puan miktarı için puan satın alma izni verir. Dilekçe sahibi iznin verildiği tarihten başlayarak dört- ay içerisinde puan satın alır"

söz dizilerinin Anayasanın 1, 8, 36, 159(3), Geçici 1(2) ve 1(4) maddelerine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:

Davacılar Anayasanın 147. maddesi uyarınca doğrudan doğruya iptal davası açmaya ehildirler. Davalı 1 ol-an Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi 24/91 olarak sayılandırılan İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasını (bundan sonra sadece ilgili Yasa olarak anılacaktır) kabul etti ve bu Yasa 18.3.1991 tarihinde yürülüğe girdi. Davacılar, ilgil-i Yasanın yukarıda KONU başlığı altında açıklanan söz dizilerinin Anayasanın yine yukarıda KONU başlığı altında açıklanan ilgili maddelerine aykırı olduğunu iddia ederek 8.5.1991 tarihinde işbu iptal davasını açtılar.

II.İDDİANIN GEREKÇESİ:

Davacıların i-ddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:
Eşdeğer mal verme işlemleri henüz tamamlanmamıştır. Bu durumda eşdeğer mal puan sahibi olmayan hak sahiplerinin puanlarının satılmasına veya satın alınmasına veya devredilmesine olanak tanımak suretiyle bu puan-larla eşdeğer mal puanlarını aynı değer ve seviyede tutan dava konusu söz dizileri eşdeğer mal sahiplerinin öncelik hakkını öngören Anayasanın geçici 1. maddesinin (2) ve (4). fıkraları ile 159. maddenin (3). fıkrasına aykırıdır. İlgili Yasa, eşdeğer mal -puan sahibi olmayan ancak, tasarruflarında bulundurdukları mala kesin tasarruf belgesi almak isteyen kişilerle, eşdeğer mal puanı sahipleri arasında Anayasanın 8. maddesine aykırı olarak bir eşitsizlik yaratır. Buna cevaz verilmesi halinde Eşdeğerde haksa-hibi olmayanların
tasarruflarındaki mallar, kaynak paketlerinde ilân edilemez. Bu durumda kaynak paketlerinde ilân edilmeyen böyle bir mala eşdeğer mal puan sahipleri müracaat etmekten yoksun bırakılmış olur ki, bu da, bu iki sınıf arasında fırsat eşitli-ği ihlâl edilmiş olur.

Dava konusu söz dizileri, muktesep hak ile özdeşleşen hukukun üstünlüğü ilkesinin öngörüldüğü Anayasanın 1. maddesine de aykırıdır. Aynı zamanda Anayasanın geçici 1(2) maddesi ışığında da eşdeğer mal sahiplerinin muktesep haklar-ı ihlâl edilmektedir. Ancak konu söz dizilerinin Anayasanın Geçici 1(2) ve 8. maddelerine aykırı bulunamamaları halinde bunların kendi başına Anayasanın 1. maddesine aykırı olduğu da söylenemez. Bu meselede konu kuralın, Anayasanın 36. maddesine aykırı o-lduğu savı ileri sürülmemiştir.

II. Davalıların iddialarının gerekçesi şöyledir:
Mevzuata uygun olarak tahsis edilen mallar üzerinde tahsis sahiplerinin kazanılmış hakları vardır. İlgili Yasa, tasarruf sahibine norm dışı olan malları elde etmek için i-mkân tanımamaktadır. Bu gibi kişiye yasalara uygun olarak verilen mal zaten elinden alınamaz. Bu gibi mal Eşdeğer mal açısından hak sahibi olan bir kişiye dahi verilemiyeceğine göre eşdeğerciye haksızlık edildiği de söylenemez. Yasalarla verilen, elinde-n alınamayan ve kazanılan bir hak için kesin tasarruf belgesi vermeğe yardımcı olan, dava konusu söz dizilerinin eşdeğer mal sahiplerinin öncelik hakkını öngören Anayasanın Geçici 1(2) maddesine veya eşitlik ilkelerini öngören 8. maddesine herhangi bir ayk-ırılığı yoktur.

III.İLGİLİ YASA METİNLERİ:

24/1991 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının 5. maddesinin 3. bendinde yer alan dava konusu edilen ilgili kısmı aynen şöyledir:

"Dilekçe sahibinin yöre normu kadar haksahi-bi olduğu tahsisli mallarından elindeki norm üstü olanlar geri alındıktan sonra tahsisli malların toplam değeri iki milyondan fazla ise ilk iki milyon puan yukarıdaki paragrafta belirtilen şekilde karşılandıktan sonra geri kalan puan miktarı, dilekçe -sahibi tarafından herhangi bir puan sahibinden satın alınacak puanla karşılanır.
Dilekçe sahibi, değerin kesinleştiği tarihten başlayarak üç ay içerisinde puan satın alma için başvurur. İskân ve Rehabilitasyon Dairesi Müdürü, satın alınacak puan -miktarı için puan satın alma izni verir. Dilekçe sahibi iznin verildiği tarihten başlayarak dört ay içerisinde puan satın alır"

IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

Anayasanın 1. maddesi aynen şöyledir:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demo-krasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir Cumhuriyettir.

Madde 8.
(1)Herkes hiçbir ayırım gözetilmeksizin, Anayasa ve yasa önünde eşittir. Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
(2)Devlet organ-ları ve yönetim makamları, bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak zorundadırlar.
(3)Ekonomik bakımdan güçsüz olanların Anayasa ve yasalar ile elde ettikleri veya edecekleri -kazanımlar, bu madde ileri sürülerek ortadan kaldırılamaz.

Madde 36.
(1)Her yurttaş, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, kamu yararı amacıyla ve yasa ile sınırlanabilir.
(2)Mülkiyet hakkının kullanılmasına, kamu güvenliği-, genel sağlık, genel ahlâk, kent ve ülke plânlaması veya herhangi bir malvarlığının kamu yararı için geliştirilmesi ve faydalı kılınması veya başkalarının haklarının korunması için kesin olarak gerekli kısıntı veya sınırlamalar yasa ile -konabilir.
(3)Mal varlığının ekonomik değerini fiilen azaltan kısıntı ve sınırlandırmalar için derhal tam bir tazminat ödenir, anlaşmazlık halinde tazminatı hukuk mahkemesi saptar.

(4)Yukarıdaki (2) ve (3). fıkra kuralları, herha-ngi bir verginin veya para cezasının tahsili, herhangi bir hükmün yerine getirilmesi, sözleşmeden doğan bir yükümün yerine getirilmesi veya can veya malın tahlikeden korunması amacı ile yasa ile konmuş kuralları etkilemez.
(5)Devletin,- 159. maddede belirtilen taşınmaz mallar üzerindeki hakkı saklıdır.

Madde 159.
(3)Yukarıdaki (1). fıkranın (b) bendinde belirtilen taşınmaz mallardan, orman, yeşil saha, anıt ve park yerleri, sular, yeraltı suları, doğal kaynaklar ve s-avunma alanları, kamu yönetimi ve askeri amaçlar için gerekli bina, tesis ve arsalar ile şehir ve kırsal plânlama ve toprak koruma amaçları için gerekli görülenler dışında kalan taşınmaz mallar üzerindeki mülkiyet hakkının gerçek veya tüzel -kişilere devredilmesi yasa ile düzenlenir.

Geçici Madde 1.
(2).Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurttaşlarının Devlet sınırları dışında, Kıbrıs'ta kalan taşınmaz malları için Devletten, eşdeğerde taşınmaz mal isteme hakları saklıdır, bu- hak yasa ile düzenlenir ve bu Anayasanın 159. maddesinin (2). fıkrası kapsamına giren taşınmaz malların hak sahiplerine mülkiyetinin devri öncelikle gerçekleştirilir.
Şehitlik, malûl gazilik nedeniyle yasanın mülkiyet hakkı tanıdığı kiş-ilere ve yasada belirtilen diğer nedenlerle hak sahibi olanlara da mülkiyet verilir.

(4)Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Türk yurttaşlarının, terketmek zorunda kaldıkları taşınır ve taşınmaz mallar nedeniyle gelir kaybına veya zarara u-ğramışlarsa tazminat isteme hakları saklıdır. Bu haklar yasa ile düzenlenir.

V. İNCELEME:

Davacılar ve Başsavcılık tarafından ileri sürülen sav ve görüşler, ilgili Anayasa ve yasa metinleri incelenip gereği düşünüldü.

Konunun incelenmesine geç-meden önce, birkaç hususa dikkat çekmek isteriz.

Birincisi dava takririnde Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen 24/91 sayılı Yasanın dava konusu edilen kuralı hatalı bir şekilde iktibas edilmiştir. Bazı yerlerinde kelime eksikliği bazı yerlerinde ise ke-lime fazlalıkları vardır. Bu hataların yapılmaması için azami özenin gösterilmesinin gereğine işaret ederiz.

İkinci ve daha önemli bir husus da dava konusu edilen kuralın birinci cümlesinden sonraki kısmının 27.3.1992 tarihinde yürürlüğe giren 17/92 s-ayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasası ile yürürlükten kaldırılmış olmasıdır. Bu olgu, davanın duruşmasının yapıldığı 18.6.1992 ve 15.10.1992 tarihlerindeki celselerde, Mahkemenin bilgisine getirilmedi. Bu konuda da tarafların daha- titiz davranacaklarını ümi