-D. 1/85 Anayasa Mahkemesi 12/84
(Girne Gen. İst. 5/84)

Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N.Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
-Anayasanın 114. maddesi tahtında.

Girne Kaza Mahkemesi tarafından 5/84 sayılı Genel İstidada (Müstedi: İbrahim Hüseyin Mehmet n/d İbrahim Eminsel ile müstedaaleyh: KKTC'ni temsilen KKTC Başsavcısı) arasında sunulan konu.

Müstedi namına: Rifat Reis.
M-üstedaaleyh namına: Mustafa Arıkan.

--------------

K A R A R
KONU:
7/80 sayılı Yabancıdan Satın Alınan Taşınmaz Malların Kaydı Yasası'nın 4. maddesinin Anayasanın 7, 25, 27 ve 31. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Müstedi, Girne Kaza Mahkem-esinde dosyaladığı bir Genel İstida ile, Girne Kazasına Bağlı Tepebaşı köyünde Ambelya mevkiinde kâin ve koçan numarası 743 ve parsel numarası 120 olan 8 dönüm 3 evleklik bir tarla ile bir zeytin ağacını 1.9.1963 tarihli bir sözleşme ile Çamlıbel (Mirti)'l-i üç Rumdan KL 330.-ya satın aldığını ve satış bedelinin KL 240.-ını ödediğini iddia ederek malın kendi ismine kaydedilmesi ve satış bedelinden ödenmemiş olan KL 90.-nın Maliye Bakanlığının göstereceği özel bir fona yatırılması için mahkemenin emir vermesi- talebinde bulundu.
Müstedaaleyh, dosyaladığı itiraznamede, diğer hususlar arasında, müstedinin istidasının, 7/80 sayılı Yasanın 4. maddesinin öngördüğü 90 gün zarfında dosyalanmadığı cihetle, ileri götürülemeyeceğini iddia etti.

İstida duruşma için Gir-ne Kaza Mahkemesi huzuruna geldiğinde müstedi 7/80 sayılı Yasanın 4. maddesinin Anayasanın 7, 25, 27 ve 31. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü ve Mahkeme de ileri sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamada etki-si olabilen bir husus olduğu kanaatına vardı ve konuyu karara bağlanmak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına değin İstidanın duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
1. Müstedinin iddiasının gerekç-esi özetle şöyledir:
Konu Yasa maddesi müracaatın yapılabilmesi için 90 günlük bir süre tanımakla sözleşme ile mal alanlar arasında bir ayırım yaptı ve bu nedenle Anayasanın 7. maddesine aykırıdır.

Tesbit edilen süre o kadar azdır ki kişi mahkemeye müra-caat hakkından yoksun bırakılmış sayılabilir. Madde, getirdiği sınırlama ile Anayasanın 27. maddesinin öngördüğü mahkemeye müracaat hakkının özüne dokunmuştur.

Müstedi, kayıtla olmasa dahi sözleşme ile mülkiyete muadil bir hak olan kullanma ve faydala-nma hakkını elde etti. Yasa maddesinin getirdiği sınırlama mülkiyet hakkını teminat altına alan Anayasanın 31. maddesine ters düşmektedir.

Yasanın 4. maddesi Anayasanın 36. maddesinin (2). fıkrasına da ters düşmektedir. Sözleşme hakkının hangi amaçlarl-a sınırlanabileceği fıkrada sıralanmıştır. Getirilen sınırlama bu amaçlara hizmet etmemektedir. Başlangıçta sınırlama getiren bir yasa yokken daha sonraki bir yasa sınırlama getirmiştir.

Müstedi, havalenin duruşmasında, Anayasanın 25. maddesine aykırıl-ık iddiasını ileri sürmemiştir. Ancak Mahkemenin izni ile, yukarıda belirtildiği şekilde, Anayasanın 36. maddesinin (2). fıkrasına aykırılık iddiasında bulunmuştur.

2. Müstedaaleyhin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Saptanan süre sözü edilen Anaya-sa maddelerinin tanıdığı herhangi bir hakkın özüne dokunmamaktadır. Çeşitli suistimallerin önlenmesi gerekir. Bunun içindir ki 6. maddede de çok sıkı şartlar öngörülmüştür.

Yasanın konu maddesi aynı nitelikli ve sınıftaki herkese uygulandığı cihet-le Anayasanın 7. maddesine aykırılık yoktur.

Mahkemeye müracaat için tanınan 90 günlük süre mevcut ahvalde çok makuldur. Anayasa Mahkemesi nezdinde açılacak bir iptal davası için de 90 günlük bir süre tanınmaktadır. Yüksek İdare Mahkemesine müracaat iç-in ise sadece 75 gün tanınmaktadır. Hukuk alanında daha az sürelerin de tanındığı vakidir. Anayasanın 27. maddesinin (1). fıkrasına aykırılık yoktur. Anayasanın 27. maddesinin (2). fıkrası ise açılan bir davanın dinlenmesine ilişkin kurallar içermektedi-r ve Yasanın 4. maddesinin bu fıkra ile ilgisi yoktur.

Sözleşme altındaki hak mülkiyet hakkı çerçevesinin içine girmez. Anayasnın 31. maddesine aykırılık yoktur.

7/80 sayılı Yasa sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri sınırlayan bir yasa değildir-. Verilen ek bir hakkın süresi makul bir surette sınırlanmıştır. Yasanın 4. maddesinin Anayasanın 36. maddesinin (2). fıkasına ters düşen yanı yoktur.