-D.1/2000 Birleştirilmiş
Anayasa Mahkemesi 12/99 ve 13/99

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Celâl Karabacak, Taner Erginel, Metin A. Hakkı, Mustafa H. Özkök.

Anay-asanın 148(1).maddesi tahtında.

Anayasa Mahkemesi 12/99

Güzelyurt Kaza Mahkemesi tarafından 42/99 sayılı Genel İstida'da (Davacı: Yeni Lefke Koop. Kredi Şirketi -Lefke ile Davalı: 1.Ayşe Tahsildaroğlu -Lefke ve diğerleri arasında) sunulan ko-nu.

Davalı ve havaleyi isteyen tarafından Avukat Tevfik Mut
Davacı tarafından Avukat Ahmet Nazım
Amicus Curiae olarak ve Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı Muavini Osman Talat Enginsoy.

Anayasa Mahkemesi 13/99

Güzelyurt Kaza Mahkemesi t-arafından 41/99 sayılı Genel İstida'da (Davacı: Yeni Lefke Koop. Kredi Şirketi -Lefke ile Davalı: 1.Ayşe Tahsildaroğlu -Lefke ve diğerleri arasında) sunulan konu.

Davalı ve havaleyi isteyen tarafından Avukat Tevfik Mut
Davacı tarafından Avukat Ahmet Nazı-m
Amicus Curiae olarak ve Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı Muavini Osman Talat Enginsoy.

- A r a s ı n d a.
-------------

K A R A R

KONU:
Birleştirilmiş olarak dinlenen bu havalelerde bundan sonra sadece İlgili Yasa olarak anılacak olan değiştirilmiş şekliyle Bölüm 114 Kooperatifler Yasasının 53.maddesinin 5 ve 6.fıkralar-ının Anayasanın 1, 7, 8, 17(1) ve 136(1).maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı İlgili Yasa altında tescil edilmiş bir kooperatif kredi şirketidir. Davalılar ise bu kooperatifin üyesidirler. Burada detayına gerek duyulmayan bir tarihte dav-alılar davacı şirketten borçlandı. Zamanında borçlarını ödemedikleri için davalıların borçlu durumu bir hakeme havale edildi. Hakem iki taraf arasındaki nizayı bir sonuca bağladı ve davacı lehine karar verdiği miktar Güzelyurt Kaza Mahkemesinde hüküm ola-rak 24.5.1999 tarihinde kaydedilip tahsil yoluna gidilmek istendi.

Davalılar, 30.6.1999 tarihinde dosyaladıkları bir istida ile sözü edilen hakem kararının "Mahkemenin kararlar defterine geçirilmesi"nin "kurallara aykırı" olduğu gerekçesiyle, "işlemden- kaldırılması veya iptal edilmesi"ni talep ettiler.

Davacı şirket bu istidaya itiraz dosyaladı. İstidanın dinlendiği 8.12.1999 tarihinde davalılar davacı ile kendileri arasında olan ihtilâfın hallinde Bölüm 114 madde 53(5) ve (6)'nın etken ve Anayasanın- KONU altında gösterilen maddelerine aykırı olduğunu savundular ve konunun Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, havalesini talep ettiler. Gerek davacı ve gerekse Mahkeme etkenlik konusunda davalılara katıldılar. Bunun sonucu olarak da işbu havalel-er yapıldı.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
1. Havaleyi isteyen davalıların iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

Anayasanın 1.maddesi KKTC'nin demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir Cumhuriyet olduğunu ifade etmektedir-. Hukukun üstünlüğü ilkesi, kişinin Mahkemelerde hak arama hakkını da içermektedir. Hal böyle

olduğu halde İlgili Yasanın 53(5) ve (6).maddesi bir hakem tarafından verilen kararın hiç bir mahkemede konu edilemiyeceğini öngörmekle bu madde mağdur kişin-in mahkemede hak arama özgürlüğünü zedelemektedir.

İlgili Yasanın 53(5) ve (6).maddesi ayni zamanda Anayasanın 17(1).maddesine de aykırıdır. Anayasanın özellikle bu maddesi kimsenin Anayasa ve onun gereğince kendisine gösterilen mahkemeye başvurma hakkı-ndan yoksun bırakılamıyacağından söz etmektedir. Bu açık anayasal kurala rağmen, İlgili Yasanın 53(5) ve (6).maddesi hakemin kararının hatalı olduğunu kanıtlamak için davalıların ve onların durumunda olanların, mahkemeye müracaat hakkını ortadan kaldırmak-tadır. Bu konuda Kıbrıs Cumhuriyeti Yüksek Anayasa Mahkemesinin 31.10.1962'de verdiği 66/62 sayılı Karar ve bu Kararı benimseyen AM 5/76 sayılı Kararın izlenmemesi gerekir. Çünkü bu Kararlar verilirken Anayasanın 1.maddesinde ifadesini bulan "hukukun üs-tünlüğü" ilkesi Kıbrıs Anayasasında yoktu ve AM 5/76 sayılı karar verilirken anayasaya aykırılık iddiaları arasında bu ilkeye yer veren KTFD Anayasasının 1.maddesi de konu edilmemişti. Anayasanın 17(1) maddesi açıktır. "Hakemlik" yönteminin bir istisna t-eşkil etmesi istenmiş olsaydı Anayasa koyucu 17(1). maddesine bu doğrultuda bir istisna getirebilirdi.

İlgili Yasanın 53(5) ve (6). maddesi Anayasanın 136(1). maddesine de aykırıdır. Anayasanın 136.maddesinin 1.fıkrası yargıçların görevlerinde bağımsı-z olduklarını ve onların hukuka uygun olarak ve vicdani kanaatlarına göre hüküm vermelerini öngörür. Bir hakem kararı ne kadar yanlış olursa olsun bir yargıcın buna müdahale hakkı yoktur. Vicdanı rahatsız olsa bile yanlış bir kararın icrasının gerçekleşm-esi için yargıç ona yardımcı olmak zorundadır. Yargıcın müdahale edebilmesi için kişinin mahkemeye gelebilme hakkının önü açılması gerekir.

Davalılar havale başvurusunda ileri sürdükleri Anayasanın 7 ve 8.maddeleri için iddialar ileri sürüp bu maddeler- üzerinde durmadılar.

II. Davacının ve Başsavcılığın iddialarının gerekçesi özetle şöyledir:

Mahkeme huzurunda olan konu hakemlik kurumunun Anayasaya aykırı olup olmadığıdır. Bu husus geçmişte 66/62 sayılı havalede zamanın Kıbrıs Cumhuriyeti Yüksek An-ayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanmış ve bu karar daha sonra Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkeme tarafından 5/76 sayılı havalede benimsenmiştir. Bu kararlar bilâhare AM 21/78 sayılı havalede betekrar incelenmiş ve bir kez daha izlen-mişlerdir. Hakemlik kurumunda önemli olan kişinin kendi iradesiyle mahkemeye başvurma hakkından feragat etmesidir. Bu meselede davalılar kooperatife üye olmak için başvuruda bulunurken, ileride muhtemel ihtilâfların hakem kurumu vasıtasıyle halledileceği-ni biliyor veya bilmemeleri gerekiyordu. Böyle bir haktan feragat ettikten sonra davalılar ilgili mevzuatın anayasaya aykırılığından söz edemezler.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
Bölüm 114 Kooperatifler Yasasının 53.maddenin (5) ve (6). fıkraları aynen şöy-ledir:
"53.(1). . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
. . . . . . . . .
A decision of the Registrar under subsection (2) or an appeal under subsection (3) shall be final and shall not be called in question in any civil Court.
The award of -the arbitrator or arbitrators under subsection (2) shall, if no appeal is preferred to the Registrar under subsection (3), or if any s