-D.2/2010 Anayasa Mahkemesi: 1/2007

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA

Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Başkan, Mustafa H. Özkök,
Gönül Erönen, Seyit -A. Bensen, Şafak Öneri.

Anayasanın 147. maddesi hakkında.

Davacı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kamu İşçileri Sendikası,
Kamu-İş, Lefkoşa

- ile -

Davalı: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi,
Lefkoşa

- A r a s ı n d a.

Davacı tarafından Avukat Barış Mamalı ve Avukat Mehmet Şahoğlu
Davalı tarafından Başsavcı Yardımcı Muavini Behiç Öztürk.

----------

K A R A R

KONU:
72/2006 sayılı Kamu -Görevlileri (Değişiklik No.3) Yasası ile 7/1979 sayılı Kamu Görevlileri Yasası'nın 6(2) maddesinde yer alan işçiler tanımına getirilen değişikliğin Anayasa'nın 1, 8, 10(2), 46 ve 54(1) maddelerine ve aynı Değişiklik Yasası ile getirilen Geçici Madde 1'in, -Anayasa'nın 1,8, 10(2), 11, 46, 47, 48, 49(1)(2), 54(1) ve 55. maddelerine aykırı oldukları gerekçesi ile iptal edilmeleri istemi.

I. OLAY:
Davacı, Sendikalar Mukayyitliğinde kayıtlı bir sendika olup, üyelerinin iktisadi, sosyal ve mesleki durumlarını ge-liştirmek, amaçları arasındadır. Davacının üyeleri kamuda çalışan işçilerdir. 72/2006 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.3) Yasası ile Kamu Görevlileri Yasasının 6. maddesinde yer alan "işçiler" tanımına bir değişiklik getirilerek kamu hizmetlerinde iş-çilerin, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı çekmeyen kişiler olmaları öngörüldü. Geçici Madde 1'de, yasanın yürürlüğe girdiği tarihte işçi statüsünde bulunup emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alanlara seçenek tanındı, ya -işe devam edecekler ancak çalıştıkları süre emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı almayacaklar ya da emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı almağa devam edecekler ancak bir süre sonra işten ayrılacaklar. Davacı sendika, 72/2006 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.3)- Yasası ile Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesinde yer alan işçiler tanımlamasına getirilen değişikliğin ve Geçici Madde 1'deki düzenlemenin Anayasaya aykırı oldukları iddiası ile iptal edilmeleri istemi ile dava açtı.

II. İDDİALARIN GEREKÇELERİ:
D-avacının iddiaları özetle aşağıdaki gibidir.
72/2006 sayılı yasa ile değiştirilmiş Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesinde yer alan işçi tanımı İş Yasasındaki işçi tanımından farklıdır. İşçi tanımına getirilen değişikliğin sonucu olarak, emeklilik m-aaşı/yaşlılık aylığı alan bir kişi özel sektörde çalışabilirken kamuda işçi olarak çalışamayacaktır, yine 72/2006 sayılı Yasanın getirdiği Geçici Madde 1 gereği, halen emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alan bir kamu işçisi çalıştığı sürece emeklilik maaşını/-yaşlılık aylığını alamayacak sadece çalıştığı işin maaşını alacaktır, halbuki emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alan, özel sektörde çalışan bir işçi, hem çalıştığı işin maaşını hem de emeklilik maaşını/yaşlılık aylığını almaktadır. Bu düzenleme Anayasanın 8-'inci maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırıdır. Yine, Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesindeki "işçi" tanımına getirilen değişiklik, kamu hizmeti yapan sürekli personel, geçici personel, sözleşmeli personel ve işçiler arasında işçiler aleyhine -bir ayırım ortaya koymakla eşitlik ilkesini zedelemektedir.

72/2006 sayılı Değişiklik Yasasından önce kamuda çalışan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alan işçiler hem emeklilik maaşlarını/yaşlılık aylıklarını hem de yaptıkları işin maaşını yani çift maaş -alıyorlardı, konu yasadan sonra kamuda çalışan işçiler ya işi bırakarak sadece emeklilik maaşlarını/yaşlılık aylıklarını alacaklar ya da çalışmaya devam edip çalıştıkları işin maaşını alacaklar ancak çalıştıkları süre emeklilik maaşları/yaşlılık aylıkları -duracaktır. Bu düzenleme Anayasa'nın 1'inci maddesinde sayılan Cumhuriyetin nitelikleri arasında yer alan hukuk devleti kavramının içerdiği kazanılmış haklara saygı ilkesini ihlal etmektedir, hukuk güvenliğini zedelemektedir.

72/2006 sayılı değişiklik ya-sası ile 7/1979 sayılı Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesindeki işçi tanımına getirilen değişiklik ve Geçici Madde 1 ile getirilen düzenleme, Anayasa'nın 10(2) maddesine, temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasını düzenleyen 11'inci maddesine, sözleşm-e hakkını düzenleyen 46'ncı maddesine, ekonomik ve sosyal hayatı düzenleyen 47'nci maddesine, çalışma özgürlüğünü düzenleyen 48'inci maddesine, çalışma hakkını ve ödevini düzenleyen 49(1)(2) maddesine, toplu sözleşme ve grev hakkını düzenleyen 54(1) maddes-ine ve sosyal güvenlik hakkını düzenleyen 55'inci maddesine aykırıdır.

Davalıya göre ise 72/2006 sayılı değişiklik yasası ile Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesinde yer alan işçi tanımına getirilen değişiklik, Geçici Madde 1'deki düzenleme eşitlik -ilkesine aykırı değildir, aynı konumda olanlara aynı kuralların uygulanması esastır, farklı konumda olanlara farklı kuralların uygulanması eşitlik ilkesini zedelemez, kamuda çalışan işçi ile özel sektörde çalışan işçi aynı konumda değildir, getirilen düzen-lemede kazanılmış hak ihlali yoktur, yeni düzenleme ile kazanılmış bir hak geri alınmamıştır, 72/2006 sayılı değişiklik yasası ile getirilen düzenleme Anayasa'nın yukarıda sayılan maddelerine aykırı değildir.

III. İLGİLİ YASA MADDELERİ
72/2006 sayılı Kam-u Görevlileri (Değişiklik No.3) Yasası'nın 2'nci maddesi ile değiştirilen Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesinin 2'nci fıkrasında yer alan işçiler tanımı şöyledir.
"6 (2) Bu Yasa amaçları bakımından,
"Sürekli Personel" ................
"Geçici Per-sonel" .................
"Sözleşmeli Personel" .............

"İşçiler" bu Yasada belirtilen hizmet sınıfları dışında kalan görevleri yerine getiren ve Emeklilik Yasası ve Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının ilgili maddelerinde aksine kural bulunup bu-lunmadığına bakılmaksızın herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı çekmeyen kişilerdir. Devlet İşçileri ile ilgili diğer konular hakkında kendi özel Yasa kuralları uygulanır".

Geçici Madde 1:
Bu (Değişiklik) Yasasının yürü-rlüğe girdiği tarihte işçi statüsünde bulunup herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alanlar, emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alıp işten ayrılmak veya çalışmaya devam edip emeklilik maaşını/yaşlılık aylığını bırakmaktan yan-a tercihlerini kullanırlar ve bu tercihler Emeklilik Yasası ve Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının ilgili maddelerinde aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın uygulanır.
(1) Bu durumdaki kişiler otuz gün içerisinde tercihlerini
yazılı ol-arak daire müdürlerine verirler.
(2) Çalışmaya devam edip ve emeklilik maaşının/yaşlılık
aylığının durdurulmasından yana tercihini
kullananların emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı, tercih
süresinden sonraki otuz günün d-olduğu ayın sonu
itibarıyla işten ayrılacağı tarihe kadar durdurulur.
(3) Emeklilik maaşını/ yaşlılık aylığını devam ettirip
işten ayrılmak yönünde tercihini kullananların ise
otuz günden sonraki beş ayın hitamında göre-vleri sona
erer.
(4) İşten ayrılmayı tercih edenlere izin hakları
kullandırılır.

IV. İLGİLİ ANAYASA MADDELERİ:
Madde 1
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan laik- bir Cumhuriyettir.

Madde 8
(1)Herkes, hiçbir ayırım gözetilmeksizin, Anayasa ve yasa önünde eşittir, Hiçbir kişi, aile, zümre veya sınıfa ayrıcalık tanınamaz.
(2)Devlet organları ve yönetim makamları, bütün işlemlerinde yasa önünde eşitlik ilkesine- uygun olarak hareket etmek ve ayrıcalık yapmamak zorundadırlar.
(3)Ekonomik bakımdan güçsüz olanların Anayasa ve yasalar ile elde ettikleri veya edecekleri kazanımlar, bu madde ileri sürülerek ortadan kaldırılamaz.

Madde 11
Temel hak ve özgürlükler,- özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlak, sosyal adalet, ulusal güvenlik, genel sağlık ve kişilerin can ve mal güvenliğini sağlamak gibi nedenlerle ancak yasalarla kısıtlanabilir.

Madde 46
(1) Herkes, sözleşme hukukunun genel ilkelerince -konan koşullara, kısıntılara, sınırlandırmalara ve yürürlükteki yasalara uymak kaydıyla, serbestçe sözleşme yapma hakkına sahiptir. Ekonomik bakımdan güçlü kişilerin diğer kişileri istismarı yasa ile önlenir.
(2)Sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükler k-amu yararı, kamu düzeni, sosyal adalet ve ulusal güvenlik gibi nedenlerle yasa ile düzenlenebilir ve kısıtlanabilir.
(3)Devlet yasa ile belirli yörelerdeki sosyal ve ekonomik gereksinmeleri ve özellikleri dikkate alarak, konut kiraları konusunda gerekli ö-nlemleri alabilir, kısıtlama ve düzenlemeler yapabilir.

Madde 47
(1)Ekonomik ve sosyal hayat, adalete, tam çalışma ilkesine ve her yurttaş için insanlık onuruna yaraşır bir yaşam düzeyi sağlanması amacına göre düzenlenir.
(2)Ekonomik, sosyal ve kültü-rel kalkınmayı demokratik yollarla gerçekleştirmek, bu amaçla ulusal tasarrufu artırmak, yatırımları toplum yararının gerektirdiği önceliklere yöneltmek ve kalkınma planlarını yapmak Devletin ödevidir.

Madde 48
(1)Her yurttaş dilediği alanda çalışma özgü-rlüğüne sahiptir. Özel girişimler kurmak serbesttir. Yasa, bu özgürlüğü, kamu yararı amacıyla sınırlayabilir.
(2)Devlet, özel girişimlerin, ulusal ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağl-ayacak önlemleri alır.

Madde 49
(1)Çalışma her yurttaşın hakkı ve ödevidir.
(2)Devlet, çalışanların insanca yaşaması ve çalışma hayatının kararlılık içinde gelişmesi için, sosyal, ekonomik ve mali önlemlerle çalışanları korur ve çalışmayı destekler, iş-sizliği önleyici önlemleri alır.
(3)Kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır. Ancak, hükümlülerin, hükümlülükleri süresince rehabilitasyon amacıyla çalıştırılmaları zorla çalıştırma sayılmaz.
(4)Ülke gereksinmelerinin zorunlu kıldığı alanlarda, yur-ttaşlık ödevi niteliği olan beden veya fikir çalışmalarının şekil ve koşulları, demokratik ilkelere uygun olarak yasa ile düzenlenir.

Madde 54
(1)Çalışanlar, işverenle olan ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal durumlarını korumak ve düzeltmek amacıyla topl-u sözleşme ve grev hakkına sahiptir.

Madde 55
Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Bu hakkı sağlamak için sosyal sigortalar ve benzeri sosyal güvenlik kurumları ile sosyal yardım örgütleri kurmak ve kurdurmak Devletin ödevlerindendir.

V. İNCELEM-E:
Konu, ileri sürülen iddialar, ilgili Yasa ve Anayasa kuralları ışığında incelenip gereği düşünüldü.

Kamu görevinden veya sosyal sigortalardan emekli olduktan sonra kamuda işçi olarak çalışanlar hem emeklilik maaşlarını/yaşlılık aylıklarını hem de çal-ıştıkları işin maaşını alıyorlardı. 72/2006 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.3) Yasası ile 7/1979 sayılı Kamu Görevlileri Yasası'nın 6'ncı maddesinin 2'nci fıkrasında yer alan "işçiler" tanımlaması değiştirildi, bu değişiklik ile herhangi bir sosyal -güvenlik kurumundan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı çeken kişinin kamu hizmetinde işçi olamayacağı kuralı getirildi. 72/2006 sayılı yasa bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı alıp da Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte kamuda işçi ol-arak çalışanların durumuna da Geçici Madde 1 ile bir düzenleme getirdi. Bu düzenleme ile bu kişilere seçenek sunuldu, ya emeklilik maaşını/yaşlılık aylığını alıp işten duracak ya da, çalıştığı sürece emeklilik maaşının/yaşlılık aylığının durdurulması, kesi-lmesi koşulu ile çalışmaya devam edecek. Davacı bu düzenlemenin hukuk devleti kavramı içinde yer alan kazanılmış haklara saygı ve hukuk güvenliği ilkelerini ihlal ettiği ve Anayasa'nın 1'inci maddesine aykırı olduğu iddiasındadır.

Cumhuriyetin nitelikler-ini ifade eden Anayasa'nın 1'inci maddesinde, Cumhuriyetin, hukukun üstünlüğü ilkesine dayanan bir Cumhuriyet olduğu yer almaktadır. Hukukun üstünlüğüne dayalı devlet ile hukuk devleti kavramları aynı hukuki esasları içeren özde aynı kavramlardır.

Kazanı-lmış hak kavramı, bugüne dek kavrama getirilen tüm tanımlamalara rağmen, halen belirsizlikten tümü ile kurtulmuş, kesin olarak tanımlanabilmiş, sınırları belirlenebilmiş bir kavram değildir. Doktrinde ve yargı kararlarında üzerinde uzlaşmaya varılmış bir k-azanılmış hak tanımı yoktur. Kazanılmış hakkın her somut olaya göre ayrı ayrı incelenmesi gerektiği doktrinde kabul görmektedir, yargı kararlarında da, anlam ve içeriğinin kesin sınırlarının çizilemediği ve her somut olayın özelliklerine göre değerlendirme- yapıldığı görülmektedir. Hangi haklar kazanılmış, kişiselleşmiş, öznel hakka, kişiden alınamaz bir hakka dönüşmüştür, yanıtlanması her zaman kolay değildir. Hukuk güvenliği ilkesine de çoğu kez hakların korunması bakımından kazanılmış hak ilkesinin yeters