-A.M. 1/1975
Dava No. 1/1975
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
(ANAYASA MAHKEMESİ YETKİSİ)
Mahkeme Heyeti: M. Necati Münir (Başkan), Ülfet Emin, Ahmed İzzet ve Şakir S. İlkay.
Anayasa'nın 145. maddesi hakkında.
Müstedi: Kıvanç M-. Riza, Lefkoşa.
-ile-
Müstedaaleyh: Ahmet Mithat Berberoğlu, Lefkoşa.
A R A S I N D A.
Müstedi namına: Osman Mehmet, Menteş Aziz ve Talât Kürşat.
Müstedaaleyh şahsen hazır.
Amicus curiae olarak Başsavcılık namına: Savcı Zaim M. Necati.

------------
K A R A R
M. Necati Münir, Başkan:
Bu mesele Müstedi tarafından bu Kararımda bundan sonra "Anayasa" olarak anılan, Kıbrıs Cumhuriyetinin 1960 Anayasasının 145. maddesine istinaden bir seçim itirazı niteliğinde Mahkemeye yapılmış olan bir İstidadır.

-O.K.T.Y. Yürütme Kurulu ve Yasama Meclisi 18 Şubat 1975 tarihinde birleşik olarak yaptıkları ikinci toplantıda Kıbrıs Türk Federe Devletinin yeni Anayasasını hazırlayıp kabul edecek ve kabul edilen Anayasaya göre yeni Meclis toplanıncaya kadar yasama görev-ine devam edecek olan Kıbrıs Türk Federe Devletinin Kurucu Meclisinin oluşması hakkında bir karar almıştır. Bundan sonra "Karar No.3" olarak anılan bu Karar 19 Şubat 1975 tarih ve 6 sayılı Resmî Gazetenin IV. Eki'nin II. Bölümünde yayınlanmıştır.

Karar -No.3'ün 1. maddesinin (d) fıkrasına göre Kurucu Meclis'e siyasal parti, işçi, memur, öğretmen, çiftçi, kooperatifler, basın, yüksek öğrenim mezunları, gençlik ve spor kuruluşları ile Hekimler Birliği, Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Baro, Vakıf ve Ticar-et Odasınca seçilecek üyelerin de katılacağı belirtilmektedir. Bu fıkrada belirtilen kuruluşların adları ve seçecekleri üye sayısı Karar No.3'e ekli olan listede gösterilmiştir. Bu listede Baro'ya şu isim altında atıfta bulunulmaktadır:-
"Kıbrıs Türk Bar-osu."
Listedeki diğer kuruluşların isimlerinde olduğu gibi "Cemiyet" "Birliği", v.s. kelimesi Baro'nun isminde yer almamaktadır.

Ek listede yer alan kuruluşların üyelerinin o kuruluşlar tarafından nasıl seçilecekleri hakkında hüküm koyan Karar No.3'ün 2-. maddesi aynen şöyledir:-

"2. Ekli listede yer alan kuruluşlar, bu kararın Resmî Gazetede yayınlandığı tarihden itibaren yetkili organları tarafından radyo veya gazete yoluyla belirtilecek yer, gün ve saatte, en geç, üç gün içinde genel kurullarını topl-arlar ve Kurucu Meclis'e üye seçerler.

Genel Kurullar, toplantıya katılanların çoğunluğuyla ve gizli oy ve açık sayma ile Kurucu Meclis üyelerini seçerler. Birden çok kuruluşun ortaklaşa bir üye seçmeleri halinde, bu üye kuruluşların genel kurullarını-n yetkili kıldığı beşer delegenin bir araya gelmesiyle oluşacak bir kurul tarafından çoğunlukla, gizli oy ve açık sayma ile seçilir.

Bu toplantılarda toplantı yeter sayısı aranmaz. Bir tutanakla tesbit edilecek seçim sonuçları oy pusulaları ile birlikte- derhal Kurucu Meclis Başkanı'na gönderilir.

Yukarıda belirtilen üç günlük süre içinde, her ne sebeple olursa olsun seçimi yapamıyan kuruluşlar, Kurucu Meclis üyesi seçme hakkından vazgeçmiş sayılırlar.

Kurucu Meclise üye seçileceklerde, Kıbrıs Türk Yö-netimi Meclis Üyesi seçilebilmek için gereken genel şartlar aranır."

Karar No.3'ün 9. maddesine göre Kurucu Meclis, Anayasa çalışmalarını en geç 45 gün içinde tamamlar ve kabul edilen Anayasaya göre yeni Meclis toplanıncaya kadar Kurucu Meclis, yasama -görevine devam eder.

Kıbrıs Türk Barosunun yetkili makamları Karar No.3'ün 2. maddesinin öngördüğü şekilde radyo ve gazete yolu ile Kıbrıs Türk Barosunun Kurucu Meclisteki temsilcisini seçmek amacı ile Kıbrıs Türk Barosunun üyelerini 21 Şubat 1975 tarihi-nde ös. Saat 3.00'te yapılacak olan Genel Kurul toplantısına davet etmişti. Bu toplantıda yapılan oylamaya 53 kişi katılmıştı. Genel Kurul toplantısında Kurucu Meclis üyeliğine üç aday gösterilmişti. Yine Karar No.3'ün 2. maddesinin öngördüğü şekilde gi-zli oy ve açık sayma usulü ile seçim yapıldı ve bu seçim neticesi Müstedaaleyh 24 oy, Müstedi 21 oy ve üçüncü aday ise 6 oy aldılar. İki oy pusulası da boş çıkmıştı. En çok oy alan Müstedaaleyh Kıbrıs Türk Barosunun Kurucu Meclisteki temsilci üyesi olara-k ilân edildi.

Müstedi, Anayasanın 145. maddesine istinaden ve 22 Şubat 1975 tarihinde dosyalanan seçim itirazı niteliğinde yapmış olduğu müracaatı ile Mahkemeden -
Kıbrıs Türk Barosunu Kurucu Mecliste temsil edecek şahsın seçilmesi ile ilgili seçimin hü-kümsüz olduğu, ve/veya
Ahmet Mithat Berberoğlunun Kurucu Meclise Kıbrıs Türk Barosunu temsilen seçilmesinin ilgili mevzuata uygun olmadığı
hususlarında bir Mahkeme beyanı talep etmektedir.

Müstedaaleyh ise 26 Şubat 1975 tarihinde dosyalanmış olan İtira-znamesi ile Müstedinin talebine itiraz ederek -
(i)Mahkemenin Anayasanın 145. maddesi tahtında veya onun hakkında Müstedinin yapmış olduğu müracaata bakmak veya itirazı kesin bir karara bağlamak veya davada talep edilen çareler hakkında bir karar vermek y-etkisi olmadığı,
(ii)Müstedaaleyhin seçimi kazanmış ve Kıbrıs Türk Barosunun Kurucu Meclisteki temsilcisi olarak saptanmış olması ve Kıbrıs Türk Barosunun Genel Kurul Başkanı (Başsavcı) tarafından gerekli işlemin yapılması hem usule hem de ilgili mevzuata- uygun olarak yapıldığı,
iddiası nedeni ile, Müstedinin İstidasının tümünün reddolunmasını talep etmektedir.

İlk olarak Müstedaaleyhin Mahkemenin yetkisi ile ilgili yapmış olduğu itirazı ele almak gerekir.

Müstedinin bir seçim itirazı niteliğinde yapmı-ş olduğu müracaat Anayasanın 145. maddesine istinat ettirildiğinden, burada 145. maddenin hükümlerine bakmak faydalı olacaktır. 145. madde aynen şöyledir:-
"MADDE 145
Yüksek Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanı veya Cumhurbaşkan Muavini veya Temsilciler Mecli-si veya herhangi bir Cemaat Meclisi üyeleri seçimleri ile ilgili olarak seçim kanunu hükümleri gereğince yapılacak herhangi bir seçim itirazı hakkında kesin bir karar vermek munhasır kaza yetkisine sahiptir."

Müstedaaleyhin yetki hususunda ile-ri sürdüğü iddialar şöyle özetlenebilir:-
(a)Karar No.3'te seçimlerin nasıl yapılacağı gösterildiği halde, seçime veya seçim sonucuna itiraz hakkı tanınmadığı gibi itiraz hakkında karar vermekle yetkili herhangi bir merci de gösterilmemiştir.
(b)Karar -No.3'ün dışında herhangi bir Anayasa hükmü, kanun, kural veya tüzük, Kurucu Meclisin kuruluşuna ilişkin herhangi bir konuya uygulanamaz.
(c)Yapılması istenilen herhangi bir itiraz Kurucu Meclis Başkanına gönderilmesi gereken seçim sonucunu tesbit eden tu-tanaklara ihtiva edilerek Kurucu Meclis Başkanı tarafından değerlendirilebilirdi.
(d)Karar No.3'te yürürlükteki herhangi bir mevzuata atıf yapılmamakta, yalnız Kurucu Meclise üye seçileceklerde, Kıbrıs Türk Yönetimi Meclisi üyesi seçilebilmek için gere-ken genel şartların aranacağı belirtilerek, itiraz hakkı tanınmamış ve itiraz tetkik mercii gösterilmemiştir, ve
(e)Anayasanın 145. maddesi belli seçimlerde "seçim kanunu hükümleri gereğince yapılacak herhangi bir seçim itirazı hakkında" karar vermek yet-kisini Yüksek Mahkeme'ye tanıdığından itiraz konusu seçim Anayasanın 145. maddesinde öngörülen seçimlerden herhangi biri olmadığı gibi, yapılan ve hükümsüz olduğu veya ilgili mevzuata uymadığı iddia edilen seçim de seçim kanunu hükümleri gereğince yapılmış- değildir.

İleri sürmüş olduğu bu iddialara istinaden Müstedaaleyh, Müstedinin itirazı Anayasa dayanağından mahrum olduğunu ve Mahkemenin Anayasanın 145. maddesi tahtında veya onun hakkında bu davaya bakmak veya itirazı kesin bir karara bağlamak veya dav-ada talep edilen çareler hakkında bir karar vermek yetkisi olmadığını iddia etmiştir.

Müstedi tarafından yetki hususunda yapılan iddialara göre karar No.3'ün 9. maddesinde belirtildiği gibi Kurucu Meclisin yeni Meclis toplanıncaya kadar yasama görevine d-evam edeceğinden ve Kurucu Meclis o bakımdan Anayasanın 145. maddesine atıfta bulunulan Temsilciler Meclisi ve Cemaat Meclisinin muadili olduğundan, Kurucu Meclis üyeliği ile ilgili yapılan herhangi bir seçim Anayasanın 145. maddesinin kapsamına girer ve d-olayısıyle öyle bir seçim ile ilgili yapılan herhangi bir seçim itirazı hakkında Yüksek Mahkemenin kesin bir karar vermek yetkisi vardır.

Karar No.3'ün hükümleri o Karar tahtında yapılacak olan seçimlerin demokratik bir şekilde çoğunluk esasına, gizli oy- ve açık sayıma dayanan bir usul ile yapılmasını öngörmektedir. Konunun önemine ve müstaceliyetine binaen, yapılan seçimlerin üç gün içinde yapılmaları ve toplantılarda yeter sayısı aranmaması hususlarında da hüküm konmuştur.

28 Aralık 1967 tarihinde ka-bul edilen Kıbrıs Türk Yönetiminin Temel Kuralları ile etkilenmiş şekli ile Anayasa, ve her ikisinin de 13 ve 18 Şubat 1975 tarihlerinde O.K.T.Y. Yürütme Kurulu ve Meclisinin birleşik olarak yaptıkları toplantılarda geçirilen Kararlarla etkilendikleri şekl-i ile, halen yürürlükte olduğundan, Anayasanın 145. maddesi Yüksek Mahkeme'ye yasama organları üyeleri seçimleri ile ilgili olarak seçim kanunu hükümleri gereğince yapılacak herhangi bir seçim itirazı hakkında kesin bir karar vermeğe münhasır kaza yetkisi -vermektedir.

Karar No.3'ün 9. maddesi, daha önce de belirtildiği gibi, Kıbrıs Türk Federe Devletinin yeni Anayasasına göre yeni Meclis toplanıncaya kadar Kurucu Meclisin yasama görevine devam edeceğine dair hüküm ihtiva etmektedir. Bu böyle olduğuna gör-e ilk toplantısını 24 Şubat 1975 tarihinde yapmış olan Kurucu Meclis, meydana geldiği tarihten yeni Meclis toplanıncaya kadar, yeni Anayasa ile ilgili çalışmalarına ilâveten, Kıbrıs Türk Federe Devletinin yasama organı olarak görev ifa edecektir ve bu göre-vi yapmakla Anayasa tahtında kurulmuş olan Temsilciler Meclisi ile Türk Cemaat Meclisi ve daha sonra Temel Kurallar tahtında kurulmuş olan Yasama Meclisinin yasama görevlerini yapacaktır. Bu sebepten dolayı Temel Kurallar ve Karar No.3 ile etkilenen Anaya-sanın 145. maddesinde "Temsilciler Meclisi" ve "Cemaat Meclisi"ne yapılmış olan atıflar yasama görevini halen ifa etmekte olan "Kurucu Meclise" atıf yapılmış gibi okunması ve tefsir edilmesi gerekir kanaatındayım.

Şimdi de Karar No.3 ile etkilenmiş şekli- ile Anayasanın 145. maddesinde yer alan "seçim kanunu hükümleri" tabirine bakıp o tabiri tefsir etmek gerekir. "Seçim kanunu hükümleri" tabirinin Anayasanın herhangi bir yerinde tefsiri yapılmış olmadığına göre, o tabir herhangi bir seçim itirazı konusu -olan seçimin yapıldığı tarihte ilgili yasama organı üyeleri seçimleri hususunda yürürlükte olan "seçim kanunu hükümleri"ni kastettiği kanaatındayım. Karar No.3 uyarınca Kıbrıs Türk Barosunu temsilen Kurucu Meclis'e, yani yasama organına, üye seçimi yapıld-ığı 21 Şubat 1975 tarihinde yasama organı üyeleri seçimine şamil olan Anayasanın 145. maddesi anlamında "seçim kanunu hükümleri"nin tesbit edilmesi gerekir.

Taraflarca da kabul edildiği gibi, Yürütme ve Yasama Organı üyeleri ile müştereken yapılan toplan-tıda alınan Karar No.3'ün hükümleri kanaatımca anayasa seviyesinde, kanunlardan üstün, hükümler niteliğindedir. Karar No.3, Anayasayı ve Temel Kuralları ilgilendiren konularda Anayasayı ve Temel Kuralları tadil eder, kanun, kural veya diğer mevzuatı ilgil-endirdiği veya etkilediği nisbette ise de kanun niteliğindedir. Karar No.3'ün 2. maddesi o Karara ekli listede yer alan kuruluşlar tarafından Kurucu Meclis üyelerinin nasıl seçileceklerine dair, öz de olsa, kesin hükümler koymaktadır. Kurucu Meclis üyele-rinin seçimleri ile ilgili bu hükümler, hükümlerde ihtiva edilen hususlar hakkında, Anayasanın veya seçimlerle ilgili yürürlükte olan herhangi bir kanun veya mevzuatın hükümlerinden üstündür ve Karar No.3'ün hükümleri ile Anayasanın veya seçimlerle ilgili -herhangi bir Kanun veya başka mevzuat arasında bir çelişme olduğu takdirde hiç şüphe yoktur ki Karar No.3'ün hükümleri üstündür, lâkin öyle bir çelişme olmadığı ahvalde yürürlükte olan diğer Kanun hükümleri ve mevzuat yürrülükte devam eder. Karar No.3'ün -hükümleri Yasama Organı seçimleri ile ilgili herhangi belli bir hususta hüküm ihtiva etmiyorsa ve o hükümlerde aksine bir hüküm yer almadıkça, mezkûr seçimin yer aldığı 21 Şubat 1975 tarihinde yürürlükte olan Yasama Organı üyeleri seçimleri ile ilgili kanu-n ve diğer mevzuatın hükümleri, Karar No.3'ün hükümleri ile çelişmediği takdirde, yürürlükte devam etmektedir. Bundan dolayı kanaatımca Karar No.3'ün 2. maddesinde öngörülen seçimler yönünden Anayasanın 145. maddesinde yer alan "seçim kanunu hükümleri" ta-biri şunları ihtiva etmektedir:-
Karar No.3'ün 2. maddesinde derpiş edilen Kurucu Meclis üyelerinin seçimleri ile ilgili hükümler,
Karar No.3'ün seçimlerle ilgili hükümleri ile çelişmeyen ve Karar No.3'ün hükümleri ışığında tatbiki mümkün ve makul olan 21 -Şubat 1975 tarihinde yürürlükte olan Yasama Organı üyeleri seçimleri ile ilgili diğer seçim kanunları ve mevzuat.

Yukarıda (b) kategorisine giren "seçim kanunu hükümleri" arasında 47/1959 sayılı 1959, Seçimler (Temsilciler Meclisi ve Cemaat Meclisleri) -Kanunu da vardır. Bu Kanunun seçim itirazları ile ilgili olan ve 59-70 maddelerini ihtiva eden VI. Bölümünde bulunan hükümleri, kanaatımca, Karar No.3'ün hükümleri ışığında ve o hükümlerle çelişmedikleri nisbette, adapte edilerek Karar No.3 tahtında yapıl-an Yasama Organı(Kurucu Meclis) üyeleri seçimine de şamil olması gerekir.

47/1959 sayılı Kanunun 63. maddesi Yasama Organı seçimleri ile ilgili seçim itirazlarının kimler tarafından yapılabileceğini derpiş eder ve o şahıslara seçim itirazı yapmak hakkı v-erir. Kanaatımca 47/1959 sayılı Kanunun bu maddesi Karar No.3'ün seçimlerle ilgili hükümleri ile çelişen bir hüküm olmayıp, yürürlükte olduğuna göre, Kanunun 63. maddesinin (a) bendi Müstediye, mezkûr seçimde oy kullanan birisi olmak sıfatı ile, seçim iti-razı yapmak hakkı tanımaktadır.

Karar No.3'de o kararın hükümleri uyarınca yapılan seçim sonralarına herhangi bir seçim itirazı yapılması hususunda sarih (express) bir hüküm mevcut olmadığı bir gerçek olduğu gibi, yürürlükte olan "seçim kanunu hükümleri"- tahtında, yani 47/1959 sayılı Kanunun 63. maddesi tahtında mevcut olan seçim itirazı yapmak hakkı da sarih (express) bir hükümle Karar No.3 tarafından alınmadığı ayni zamanda da bir gerçektir. Kanaatımca Karar No.3'ün seçimlerin üç gün gibi kısa bir zama-nda yapılıp sonuçlanmasını öngörmesi, yürürlükte addolunan "seçim kanunu hükümleri" tahtında vatandaşa verilen seçim itirazı yapmak hakkının zımnen alındığı manasına gelemez.

Yukarıda izah edildiği gibi, Anayasanın 145. maddesi tahtında Yüksek Mahkeme, Y-asama Organı üyeleri seçimleri ile ilgili olarak "seçim kanunu hükümleri" gereğince yapılacak herhangi bir seçim itirazı hakkında kesin karar vermek yetkisine sahiptir. Ayni zamanda halen yürürlükte olup ve dava konusu seçime şamil olan 47/1959 sayılı Kan-unun ilgili hükümleri vatandaşa Yasama Organı üyeleri seçimleri ile ilgili seçim itirazı yapmak hakkını tanımaktadır. Kanaatımca Karar No.3 ne Yüksek Mahkemeye Anayasanın 145. maddesi tahtında verilmiş olan seçim itirazlarına bakmak yetkisini ve ne de vat-andaşın yürürlükte olan 47/1959 sayılı Kanun tahtında seçim itirazı yapmak hakkını almıştır.

Yukarıda verilen sebeplerden dolayı Müstedinin Anayasanın 145. maddesi tahtında yapmış olduğu Kurucu Meclisin bir üyesinin seçimi ile ilgili olan bu seçim itiraz-ına Yüksek Mahkemenin bakıp kesin bir karar vermek yetkisine sahip olduğu kanaatındayım.

Şimdi de Müstedinin esas talebini ele alalım. Müstedinin İstidasında (para.(b) ve (c)) görüleceği gibi İstidanın dayandığı esas nokta İstidaya ekli listede isimleri- bulunan şahısların Kıbrıs Türk Barosu üyesi olmamalarına rağmen, söz konusu seçime katılıp oy kullanmalarına müsaade verilip, o şahısların oy kullanmaları seçimin neticesine tesir etmiş olduğu hususundadır. Yani Müstedi istidasında seçime katılan bazı se-çmenlerin oy kullanma hakkı olmadığını iddia etmektedir.
47/1959 sayılı 1959, Seçmenler (Temsilciler Meclisi ve Cemaat Meclisleri) Kanunu'nun ve 36/1959 sayılı 1959, Seçmenlerin Kaydı Kanununun hükümlerini de ihtiva eden "seçim kanunu hükümleri" birlikte -okunduğu zaman 36/1959 sayılı Kanun tahtında yapılmış olan bir seçim itirazında o seçime katılan seçmenlerin oy kullanma hakkı olup olmadığı seçim itirazı konusu edilemez. (Bak: 36/1959 sayılı Kanun, madde 12(1) ve 47/1959 sayılı Kanun, madde 69(2)). Bun-un da sebebi 36/1959 sayılı Kanunun hükümlerinden görülmektedir. 36/1959 sayılı Kanun Seçmenler Sicilinin nasıl hazırlanacağı, vatandaşın Seçmenler Siciline itiraz etme hakkı olduğu ve bu itiraz hakkını kullanma imkânı verildikten sonra Seçmenler Sicilini-n nihai olacağı hususlarında hüküm koymaktadır. 47/1959 sayılı Kanun ise o Kanun tahtında yapılan yasama organı seçimleri 36/1959 sayılı Kanun tahtında hazırlanan ve daha önce itiraza tabi tutulmuş olan Seçmenler Siciline göre yapılmasını öngörmektedir ve- o seçimler o seçmenler siciline istinaden yapılmaktadır. Dolayısıyle 47/1959 sayılı Kanun tahtında ve 36/59 sayılı Kanuna göre hazırlanan seçmenler siciline yapılan seçimlerin ilgili, seçim itirazında seçmenlerin oy kullanma hakkı olup olmadığı hususu o -safhada itiraz konusu yapılmaması makul ve normal olabilir.

Daha önce bu Kararda izah edildiği gibi dava konusu seçimler direkt olarak 47/1959 sayılı Kanun tahtında yapılmayıp "seçim kanunu hükümleri"ni Karar No.3'ün etkilediği nisbet ve şekilde ve Karar- No.3 tahtında yapılmıştır. Karar No.3 tahtında yapılan seçimler 36/1959 sayılı Kanun tahtında hazırlanan Seçmenler Siciline istinaden yapılmadığına göre, 36/1959 sayılı Kanunun ve o Kanuna istinad eden ve o Kanunun hükümleri öngörülerek konu olan 47/1959- sayılı Kanunun hükümleri (Örneğin 69(2) maddesi) Karar No.3 tahtında yapılan seçimlere de şamil olamaz kanaatındayım.

Karar No.3 tahtında yapılan seçimler 36/1959 sayılı Kanunun hükümlerine uygun olarak hazırlanan Seçmenler Sicilinde isimleri bulunan s-eçmenler tarafından yapılmayıp "Kıbrıs Türk Barosu" üyeleri tarafından yapıldığına göre, Mahkeme, bu seçim itirazında mezkûr seçimin Karar No.3 uyarınca ve o Kararın öngördüğü şekilde "Kıbrıs Türk Barosu"nun genel kurulu tarafından yapılıp yapılmadığı husu-sunu, Karar No.3'ün hükümlerine göre ve o Kararın Anayasanın 145. maddesini etkilediği şekli ile Mahkemeye verilen yetkiye istinaden, tezekkür edip karara bağlamak yetkisine sahiptir.

Daha önce söylenenlerden anlaşılacağı gibi bu seçim itirazında karara -bağlanması gereken esas husus şudur: Kıbrıs Türk Barosu tarafından, temsilci üyesini seçmek için, 21 Şubat 1975 tarihinde yapılan seçimin Karar No.3'ün öngördüğü şekilde "Kıbrıs Türk Barosu" üyeleri tarafından bir genel kurul toplantısında yapılıp yapılmad-ığı hususudur. Bu hususu tezekkür ederken de 21 Şubat 1975 tarihinde yapılan genel kurul toplantısına katılıp da oy kullanan şahısların Kıbrıs Türk Barosu üyeleri olup olmadıklarını tezekkür etmek gerekecektir.

Müstedinin iddiasına göre 21 Şubat 1975 ta-rihinde yapılan Baro toplantısı Karar No.3'e uygun olarak yapılmamıştır. Çünkü İstidasına ekli listede gösterilen şahıslar Kıbrıs Türk Barosu üyesi değillerdi. Bu iddiaya göre İstidaya ekli listede gösterilen şahısların bir kısmı Fasıl 2, Avukatlar Kanun-unun 11(1)(b) (eski 7(1)(b)) maddesi tahtında seçimin yapıldığı 21 Şubat 1975 tarihinde, 1975 yılı için yıllık ruhsatlarını almadıklarından ve bir kısmı ise o tarihte ödenekli iş yaptıklarından ve bu sebepten dolayı Fasıl 2, Avukatlar Kanununun 2. maddesin-in (1) fıkrasında yer alan "icrai meslek eden avukat" (practising advocate) tabirinin tefsirine girmediklerinden "Kıbrıs Türk Barosu"nun üyeleri değillerdi. Müstedi, bu sebepten dolayı toplantıda oy kullanan bahsi geçen şahısların "Kıbrıs Türk Barosu"nun -üyesi olarak oy kullanma hakkına sahip olmadıklarını iddia etmiştir. Her ne kadar da İstidaya ekli listede 19 şahsın isimleri gösterilmişse de, listede No.19 olarak gösterilen şahsın toplantıya katılmadığı hususu taraflar arasında bir ihtilâf konusu olmam-ıştır.

Davanın duruşmasında Baş Mukayyidin vermiş olduğu şahadete göre bu 18 şahsın arasından ekli listede No. 1, 3, 4, 13, 14, 15, 16, 17 ve 18 olarak gösterilen 9 şahıs 21 Şubat 1975 tarihinde 1975 yılı için yıllık avukat ruhsatlarına sahip değillerdi.- Başsavcı şahadetinde yıllık ruhsatlarla ilgili şunları söylemiştir:-
"S. 21'indeki toplantıdan evvel Ümit Süleyman beyin yazıhanesinde toplandınız 18 Şubatta ve 20 Şubatta?
C. Evet.
S. Orada avukat ruhsatını çıkarmayan avukatların oy verip vermemesi ha-kkında bir konuşma oldu mu?
C. Oldu. Kanunu okuduk ve hatta içimizdeki bazı arkadaşların da bu ruhsatlarını halâ daha çıkarmadıklarının farkına vardık ve orada hakim olan kanaat çünkü bu her sene çıkarılan bir iştir, avukat senelik ruhsatını çıkarmadı diy-e bu otomatikman avukatlıktan düşmez. Dedik ki bu noktanın ebemmiyeti olmadığına hepimiz kanaat getirdik. Ödenmiş olması daha uygundur fakat bütün bu yılbaşı ödenmesi lâzım gelen lisanslarda gecikme olduğu nazarı itibara alınarak, bu meselenin mühim olma-dığını ve avukatlık yapanların, bu lisanslarını yenilemedikleri halde bunun nazarı itibara alınmayacağını izhar etmiştik bu toplantılarda."

. . . . . . . . . . . .

"C. Annual lisence'in çıkarılması da şartlardan birisidir. Fakat bu da-ima gecikiyor ve gecikmesi o avukatın bütün sene zarfında yaptığı işlerin battal olduğu manasına alınamaz. Derhal otomatikman yenilenebilir. Birisi izinsiz avukatlık yapmışsa..
S. 11(3) "........" Enrolled değilse veya ruhsatı çıkmamışsa kanunun şartlar-ından birisidir bu. Bunun manası Mahkemeye verilir, disipline verilir ve mahkûm olursadır.
C. Şahsen ben birisi dese bu adamı şey yapalım ve sene başından beri aldığı paraları geri alalım, ben buna müsaade etmem.

A.M. Berberoğlu Mahkeme vasıtası ile s-orar:
S. 11. maddenin (4). Paragrafı da var "..........."

Mahkeme: Evet (4). fıkra orada sarihtir.

Mahkeme:
S.Dediniz ki bu yıllık ruhsat konusu ele alındı sizin kendi aranızda yaptığınız toplantıda. Dediniz ki bunun daima olduğunu, avukatların g-eç kalıp çıkarmadıklarını nazarı itibara aldınız ve binaenaleyh ruhsatı çıkmamış avukatlar olduğu takdirde bu hususa ehemmiyet vermeyeceğinizi söylediniz.
C. Practising advocate'lerden ruhsatı çıkmamış olanlar. Meselâ o seneye kadar çıkarırdı ve bu seney-i çıkarmadı.
S.Orada konuşup görüş birliğine vardınız ki ertesi gün ruhsatı çıkmamış practising advocate'lerin rey vermeğe hakları olduğunu kabul edecektiniz?
C.Sırf ruhsatı çıkarmadığı için bunları practising advocate'likten çıkarmamayı uygun görd-ük.
S.İtiraz vaki oldu mu bu görüşe?
C.Herkes fikrini söyledi orada ve bu nokta üzerinde pek fazla itiraz olmadı kanaatındayım. Kanuna strict bir interpretation verdiğimizde devamlı olarak ödemesi lâzımdır lisence'i. İhmalkârlıktan dolayıdır. Ödemedi -diye de her avukatı silip mahkemeye verin kendisini demek değildir."

Yine davanın duruşmasında Personel Dairesi Müdürünün verdiği şahadete göre, ekli listede No. 1, 2, 3, 4, 6, 7, 9 ve 11 sayılı olarak gösterilen şahıslar 7 Ekim 1974 ile 24 Ocak 1975 ta-rihleri arasında muhtelif tarihlerden itibaren ₤50.- veya ₤60.- aylık maaş ile 21 Şubat 1975 tarihinde Kıbrıs Türk Federe Devleti tarafından arızî tayinle çalıştırılmaktaydılar. Ekli listede No.8 ve 12 olarak gösterilen iki şahsın da Hilmi Refik beyin şah-adetine göre başka müesseselerde 21 Şubat 1975 tarihinde yine arızî tayinle çalışmaktaydılar. Bu şahadetten görüleceği gibi ekli listede isimleri verilen 18 şahıstan 10'u 21 Şubat 1975 tarihinde arızî tayinle avukatlıktan başka iş yapmakta idiler. Person-el Dairesi Müdürü arızî tayin alanların durumları hususunda şu şahadeti vermiştir:-
"S. Bütün bu saydığınız isimler tam mesai saatlerinde çalışmak mecburiyetinde midirler?
C. Evet.
S. Devlet hizmetinden başka herhangi bir işte çalışabilirler mi?
C. Çal-ışmamaları gerekir.
S. Yazıhanelerini açıp avukatlık yapamazlar mı ara sıra?
Arızî tayin ne demektir?
C. Casual'dır. Normal bir devlet memuru olduğunda genel nizamatın maddelerine uymak zorunluğundadır. Orada diyor ki bir memur tayin edildiğinde ge-nel nizamat kendisine okutulur ona uymak zorundadır ve imza eder. Fakat bunlara böyle bir uygulama yapılmamıştır. Dışarıda çalışabilirler veya çalışamazlar diye bir talimatım yoktur. Geçici bir devre içindir, bilâhare kadrolar tayin edilecek, ondan sonr-a normal memur kadrosuna girecekler.
S. Ne olursa olsun full mesai saatlerinde görevleri başında olmaları şarttır.
C. Tabii."

Müstedaaleyhin ileri sürdüğü iddialar şöyle özetlenebilir:-

(i)Genel Kurul toplantısına başkanlık eden Baro Konseyi -Başkanı (Başsavcı) seçilmiş Baro Başkanı huzurunda seçmenler listesi hakkında (oy pusulalarının dağıtımından önce) konuşmuş ve arızî tayinle memuriyet yapan avukatlara oy hakkı tanındığını ve listeye geçirildiğini anlatmış ve toplantıda bulunan seçmenler l-istesine veya herhangi bir işleme karşı herhangi bir itiraz yapılmamıştır. (Başsavcının bu konuşmasına daha sonra değineceğim.)

(ii)Ekli listede isimleri geçen 18 şahsın hepsi de avukat olup Kıbrıs Türk Barosu üyeleridirler ve hepsi de Baro Konseyinin -onayladığı ve Baro genel kurulunda itirazsız kabul edilen seçmen listesinde idiler.

(iii) 21 Şubat 1975 tarihinde toplanan Kıbrıs Türk Barosu genel kurulu Avukatlar Kanunu'nun hükümlerince öngörülen yıllık genel kurul toplantısı veya olağanüstü genel kur-ul toplantısı olmayıp Karar No.3'ün 2. maddesinde toplanması istenilen genel kuruldu ve bu nedenle kayıt sicilinde gösterilen ve belgesi olan bütün avukatlara seçmen listesinde yer verilmiştir.
(iv) Müstedinin Baro genel kurulunda Baro Konseyi Başkanının -seçmenlerle ilgili konuşmasına katılmış veya söylenenleri kabullenmiş olması nedeni ile Müstedi seçim sonucu belli olup Kurucu Meclis Başkanına gönderildikten sonra İstidaya ekli listedeki kişilerin Kıbrıs Türk Barosu üyesi olmadığı halde seçime katılıp oy- kullandıklarını 36/1959 sayılı Kanunun ilgili hükümleri uyarınca iddia edemez ve böyle bir iddiaya dayanarak seçimin hükümsüz olduğu veya ilgili mevzuata uygun olmadığı hakkında çare isteyemez.

Daha önce de işaret ettiğim gibi, Karar No.3'ün 1. maddesin-in (d) fıkrası Kurucu Meclis'e üye seçebilecek kuruluşları sıralarken dava konusu kuruluş için sadece "Baro" kelimesini kullanmaktadır. Karar No.3'ün ekli listesinde Kurucu Meclis'e bir üye seçmek hakkı olan dava konusu kuruluşun ismi şöyle verilmektedir:--
"Kıbrıs Türk Barosu".

Tarafların ileri sürdüğü iddiaları tezekkür ederken kanaatımca ilk önce Karar No.3'de yer alan "Baro" ve "Kıbrıs Türk Barosu" tabirlerinin o Kararda hangi amaç ile ve hangi anlamda kullanıldığını tefsir ve tesbit etmek gerekir.

-"Baro"yu, veya başka bir deyimle, avukatları ilgilendiren ve hukuk mesleğini düzenleyen halen meriyette olan mevzuat Fasıl 2, Avukatlar Kanunu'nu ve o Kanunu zaman be zaman tadil eden Kanun veya Kurallardır. Fasıl 2'nin, 2. maddesinin (1). fıkrasında, ko-nu başka türlü tefsir edilmelerini gerektirmiyorsa, ('unless the context otherwise requires') "avukat" ve "icrai meslek eden avukat" tabirleri aynen şöyle tefsir edilmektedir:-
-" 'advocate' means a person enrolled as such under this Law or any previously in force in that behalf,"

" 'practicing advocate' means an advocate who is entitled to practice under the provisions of sub-section (1) of Section 11 (eski madde 7) and who-, having as a principle profession that of a practicing advocate, holds himself out as ready so to do, and includes a Law Officer who is an advocate,"

--Fasıl 2'nin 18. (eski 14) maddesinin (1). fıkrasında Fasıl 2'nin V. Bölümünde yer alan "Baro Cemiyeti" ('Bar Association') ve "Mahalli Baro" ('Local Bar') tabirlerinin tefsiri verilmektedir. Bu tefsirler aynen şöyledir:-
-"Interpretation. 18(1) In this Part-
"Bar Association" includes all the practicing advocates of the Republic (Colony),
"Local Bar" includes all the practicing advocates in a district."
-
-
-Bazı hallerde "includes" kelimesi "means and includes" veya "comprises" şeklinde tefsir edilmesi gerektiği iddia edilebilinirse de, bu hususta Kanun koyucunun açık (expressly) kullandığı "includes" ('ihtiva eder') kelimesinin normal manasının dışına çıkma-k için kanaatımca kesin sarahat yoktur.

"Baro Cemiyetinin" ('Bar Association') olağan genel kurul ve olağanüstü genel kurul toplantıları Fasıl 2'nin 21. (eski 17) ve 22. (eski 18) maddelerinde düzenlenmektedir. Her ne kadar da "Baro Cemiyeti"nin genel- kurulu toplantısının çağırısı ile ilgili olan madde 21'in (1). fıkrası "icrai meslek eden avukatlar" ('practicing advocates') tabirine atıf yapmakta ise de, ayni 21. maddenin (4). fıkrası yalnız mevcut olan "avukatlar"dan (advocetes) bahsetmektedir. Fası-l 2'nin "Baro Cemiyetinin" olağanüstü toplantıları ile ilgili olan 22. maddesinin (eski 18) (1) fıkrası ise yalnız "Baro"ya ('Bar') atıf yapmaktadır.

Fasıl 2'nin tüm Baro üyelerinin disiplinleri ile ilgili IV. Bölümü ise açıkça tüm avukatlara şamildir -ve o maddede yer alan 15 (eski 11) - 17 (eski 13) maddeleri tetkik edildiği zaman o Bölümün tüm "avukatlara", yani tüm kayıtlı avukatlara şamil olduğu ve yalnız icrai meslek yapan avukatlara şamil olmadığı kanaatımca bariz bir şekilde görülmektedir. Fasıl- 2'nin IV. Bölümünde başta gelen 15. (eski 11) madde her "avukatın" ('advocate') ve yalnız icrai meslek eden avukatın değil, Yüksek Mahkemenin bir görevlisi ('officer') olduğunu hükmetmektedir. 15. madde aynen şöyledir:-
-"Advocates 15. Every advocate shall be deemed to be an
deemed to officer of the Supreme Court and shall be
be officers liable to disciplinary proceedings as in this
of the Court. Part provided."

-Fasıl 2'nin yukarıda atıfta bulunulan muhtelif maddelerinden görüleceği gibi bir taraftan o Kanunun bazı hükümleri yalnız icrai meslek eden avukatlara atıfta bulunurken birçok maddeleri de icrai meslek eden ile icrai meslek etmeyen avukatlar arasında tefr-ik yapmamaktadır.

Fasıl 2, Avukatlar Kanunu hakkında yukarıda söylenenlerden anlaşılacağı gibi, kanaatımca o Kanunun hükümlerinde bahsi geçen "Baro Cemiyeti"nin ('Bar Association') hangi sınıf avukatları kapsadığı, icrai meslek etmeyen avukatları kesinli-kle kapsamadığı ve tüm kayıtlı avukata Kıbrıs Türk Barosunun disiplin denetlemesine tabi oldukları halde bu avukatların kesinlikle Baro Cemiyeti"nin mensupları olmadıkları hususlarında kanaatımca hiç de sarahat olmadığı gibi, bu hususlar en azından iddia k-onusu yapılabilecek hususlardır.

Yalnız Fasıl 2 maksatları için o Kanunda tefsiri verilen "Baro Cemiyeti"nin tam kapsamı ve manasının sarih olmadığı hususu bir yana, kanaatımca, Müstedinin ve Başsavcı namına bulunan Savcının da iddia ettikleri gibi, 21 Ş-ubat 1975 tarihinde Karar No.3 uyarınca yapılmış olan seçim Fasıl 2 maksatları için yapılmış olan "Baro Cemiyeti"nin bir genel kurul (olağan veya olağanüstü) toplantısı olmayıp, Karar No.3 maksatları için Kurucu Meclise "Kıbrıs Türk Barosu"nun temsilci üye-sini seçmek için yapılmış olan bir seçim toplantısıdır.

Kanaatımca Karar No.3'ün esas gaye ve amacı "Kıbrıs Türk Baro"suna mensup olan tüm kişilerin bir genel kurul şeklinde toplanarak Kurucu Meclise bir üye seçmeleridir. Fasıl 2, Avukatlar Kanununun hü-kümleri uyarınca avukat olarak kaydını yaptırmış ve dolayısıyle Fasıl 2'nin 2(1) maddesinin "avukat" tefsirine girmiş, "avukat" olarak Kıbrıs Türk Barosu"nun disiplin kontroluna tabi olan ve Yüksek Mahkemenin bir görevlisi ('officer') addolunan bir "avukat-", tam manası sarih olmayan "Baro Cemiyeti"nin Fasıl 2 yönünden bir üyesi olmadığı iddia edilebilirse de, Karar No.3'ün amaç ve gayesi bakımından, yani "Kıbrıs Türk Barosu"nun Kurucu Meclise temsilci bir üye seçmek maksadı için, bu davada ileri sürülen tek-nik denebilecek sebeplerden dolayı, "Kıbrıs Türk Barosu"nun bir üyesi olmadığı kararına varmak kanaatımca Karar No.3'ün gerek lâfzına ve gerekse ruhuna aykırı olur.

Bu seçim itirazının duruşmasında verilen şahadete göre 21 Şubat 1975 tarihinde yer alan t-oplantıda seçime katılıp da oy kullanan 53 kişinin tümü de Fasıl 2, Avukatlar Kanunu tahtında avukat olarak Avukatlar Siciline kayıtlı olup Fasıl 2'nin 2(1) maddesinde yer alan "avukatlar" (advocates) tabirinin tefsirine giren şahıslardır. Bu husus zaten -davada taraflar arasında ihtilâf konusu olmamıştır. Kanaatımca, yukarıda vermiş olduğum sebeplerden dolayı, seçime katılan 53 kişinin hepsi de Fasıl 2, Avukatlar Kanunu tahtında kayıtlı "avukat" olduklarından, Karar No.3'ün öngördüğü seçim maksatları için- ve o Kararın anlamında hepsi de "Kıbrıs Türk Barosu" üyesidirler. 21 Şubat 1975 tarihinde yer alan seçimlere katılan 53 kişinin tümünün de "Kıbrıs Türk Barosu" üyesi olduklarından, bu şahısların tümü de o seçime katılıp oy kullanmak hakkına sahiptiler. -Yapılan seçim bu yönden Karar No.3'ün hükümlerine aykırı değildi kanaatındayım.

Bu neticeye varmış olduğumdan İstidaya ekli listede isimleri verilen ve itiraz konusu olan 18 kişinin 21 Şubat 1975 tarihinde, gereken ücret ödendiği takdirde otomatikman yen-ilenebilen, bir yıllık ruhsatlarını yenilemedikleri için veya 20 Temmuz 1974 tarihinde başlayan Barış Harekâtından sonra, şu veya bu sebepten dolayı, icrai meslek yapmayıp da arızî tayinle çalışan Fasıl 2, Avukatlar Kanunu tahtında kayıtlı avukat bulunan v-e o Kanunun hükümlerine göre Yüksek Mahkemenin görevlisi ('officers') olan ve Kıbrıs Türk Barosu disiplin denetlemesine tabi olan avukatların Karar No.3 bakımından değil de Fasıl 2, Avukatlar Kanunu bakımından, "icrai meslek" yapıp yapmadıkları ve dolayısı-yle o Kanun maksatları için "Baro Cemiyeti"nin ('Bar Association') üyesi olup olmadığı hususunu eleştirmem gerekmez kanaatındayım.

Kararımın gerkçelerine son vermezden önce önemli olan bir hususa daha işaret edip ona da değinmeyi uygun buluyorum. Bu seç-im itirazının duruşmasında verilen şahadet ile teyid edilip ve taraflar arasında ihtilâf konusu olmayan bir gerçektir ki Müstedi Kıbrıs Türk Baro Konseyinde Lefkoşa Mahalli Barosunu temsil eden iki üyeden birisidir. Müstedi bu sıfatla gerek 18 Şubat 1975 -tarihinde Baro Konseyinin birkaç üyesi arasında yer alan toplantıya ve gerekse 20 Şubat 1975 tarihinde yer alan Baro Konseyi toplantısına iştirak eden birisidir. Verilen şahadete göre bu toplantılarda Kıbrıs Türk Barosunun üyelerinin kimler olduğu hususun-a ve yıllık ruhsatlarını yenilemeyen ve arızî tayin alan avukatların durumlarına değinilmişti ve toplantıya katılanlar bu husustaki görüşlerini açıklamışlardı. Müstedi ayni zamanda 21 Şubat 1975 tarihinde yapılan seçim toplantısına yalnız bir basit seçmen- olarak değil de, aday olarak katılmıştır. Baro üyelerinin kimler olduğu ve oylamaya kimlerin katılabileceği hususunda 18 ve 20 Şubat 1975 tarihlerindeki toplantılarda Müstedi görüşlerini belirtmekle beraber, bir hakikattır ki 21 Şubat 1975 tarihinde seçi-m toplantısına bir aday olarak katılırken o toplantının Başkanlığını yapan Başsavcının açış konuşmasında belirttiği görüşlere bir itiraz yapmanın herhangi bir faydası olmayacağı kanaatında olduğunu ileri sürerek herhangi bir itirazda bulunmamıştır. Başsav-cı arızî tayin alan avukatlar hakkında toplantı başlangıcında söyledikleri hususunda şu şahadeti vermiştir:-
"Ben o gün konuşmamda avukatlık mesleğinin şerefli bir meslek olduğunu, kimsenin kimseyi kandırmayacağından emin olduğumu söyleyerek kendilerine 2-0 Temmuzdan evvel tayin alanların oy vermemesi gerektiğini söyledim ve böyle birisi olup olmadığını sordum, hiç bir cevap gelmedi. Arızî tayin alanların durumunu idrak ettiğimizi, bunlara müsaade edeceğimizi, bir zaruret meselesi olduğunu ve bugünkü durum-da ben şahsen bunlara vicdanen 'hayır siz yapamazsınız' diyemiyeceğimi izah ettim.
S.Bu hususta herhangi birisinin oy verme hakkı yoktur şeklinde bir itiraz oldu mu size?
Hayır olmadı."

Müstedi aday olarak katıldığı bu seçimin açılış konuşmasında ya-pılan Başsavcının bu görüşüne herhangi bir itiraz yapmayarak seçime hem seçmen olarak hem de bir aday olarak katıldı ve böylelikle, daha sonra usulsüz olduğunu iddia ettiği bir seçime bile bile katılarak bir avantaj sağlamayı, yani seçimi kazanma imkânını -sağlamayı, tercih etti. Bu şekilde hareket eden Müstedinin, yani seçimin Başsavcının önerdiği şekilde yapılmasını hareketi ve seçime iştiraki ile tasvip eden Müstedinin, seçimi kaybettikten sonra dönüp de o seçimin usulsüz olduğunu iddia etmesi daha öncek-i hareketi ile bağdaşmaz kanaatındayım. (Bu hususta Bak: Halsbury's Laws of England, 3. Baskı, Cilt 15, s.235-236 ve York Tramways Co. v. Willows (1881) 8 Q.B.D. 685, British Asbestos Co. Ltd. v. Boyd (1903) 2 Ch. 439 ve Clara B. Jones v. North Vancouver -Land and Improvement Co. Ltd. (1910) A.C. 317).

R. McLeod v. Bathurst (1903) 23 C.L.T. 201 isimli bir Kanada davasında verilen karara göre ilgili kanunun hükümlerine uygun olarak yapılmayan bir seçime katılmış olan bir seçmen o seçime oy kullanarak katıl-makla usulsüzlüğü tasvip etmiş addolunur ve bundan dolayı dönüp de seçimin usulsüz olarak yapıldığı hususunda şikâyette bulunamaz. Bu davanın tam metni burada temin edilemediğinden davanın "English and Empire Digest, Replacement Vol. 20, s.144, Not: 855't-e verilmiş olan özetinden şu iktibası yapıyorum:-
-"The relator attacked the election of resps. as county councilors for non-compliance with certain statutory formalities:

Held: the relator, by voting for one of the resps. who was in the same class with the others, acquiesced in and became a party to t-he irregularity, and could not be heard to complain."

-Yukarıda verilen sebeplerden dolayı Müstedinin yapmış olduğu istidanın reddolunması ve dava konusunun tüm ahval ve şeraiti göz önünde tutarak masraf için herhangi bir emir verilmemesi gerektiği kanaatındayım.

Ülfet Emin:
Sayın Başkanın biraz önce verdiği- hükmün yetki ve 36/59 sayılı Kanunun tüm hükümlerinin ve 47/59 sayılı Kanunun 13. maddesinin Karar No.3'ün herhangi bir maddesine uygulanamayacağı hususundaki kısımlarını daha önce okumak fırsatını buldum. Esasen yetki ve uygulanamama hususunu Sayın Başk-anla uzun uzadıya görüş teatisinde bulunduk ve aramızda yapılan müzakerelerden sonra görüş birliğine vardık. Sayın Başkanın yetki ve sözü geçen Kanunların hükümlerinin uygulanamaması hususunda belirttiği tüm görüşlere katılıp benimsediğimi belirtirim.

S-eçim kanunları, hale göre, bazan seçimlerin nasıl yapılacağı seçim öncesi neler yapılması gerektiği, seçim kütüklerinin nasıl hazırlanacağı, seçim kütüklerine nasıl itiraz yapılacağı, oy pusulalarının nasıl olacağı, adaylığın nasıl konacağı, oyların nasıl -verileceği v.s. hususunda birçok hükümler ihtiva etmektedir. Bazan da, hale göre, sadece birkaç madde ihtiva ederler. Örneğin İngilterede Parlamento Üyelerinin halk tarafından seçimi ile ilgili meriyette olan seçim kanunu 175. maddede ihtiva eder. Halbu-ki Mahalli İdareler Kanunu gereğince Belediye Reisiyle Belediye Kıdemli Üyeleri hakkında Seçim Kanunu ancak iki maddeden ibarettir. Seçim kanunlarının hükümleri, diğer kanunlarda olduğu gibi, genellikle buyurucudur (emredici, mandatory). Çok az hükümler -de direktif vericidir (directory). Buyurucu hükümlere harfiyen uymak gerekir, direktif verici hükümlere ise esaslı bir şekilde uymak gerekir. Bir kanunda yer alan herhangi bir hükmün buyurucu veya direktif verici olup olmadığını anlamak için o hükmün tüm- kanun ışığında, esas gayesinin ne olduğunu anlamak gerekir. Örneğin İngilterede seçim kanunlarında bir oy pusulasının gizlice işaretlenmesi ön görülen hallerde hükme harfiyen riayet edilmesi gerektiği hususunda içtihat kararı vardır. Bu hususta Bak Brim-ingham Case Woodward v. Sarsons L.R. 10 C.P. 733-743-745. Hounsell and Others v. Suttill and Others (1887) Q.B.D. 498 davasında Bridpart kasabası Belediye Kıdemli Üyelerinin seçimlerinin hükümsüz addolunması için mahkemeye müracaat yapıldı, 1882 Belediye -Kanunlarının 62. maddesine göre Belediye Kıdemli Üyelerinin seçimi Belediye Reisi seçiminden hemen sonra Belediye Meclisi tarafından yapılır. Ayni maddenin 3. fıkrasına göre Kıdemli Belediye Üyeliğinden çıkan bir Kıdemli Belediye Üyesi (outgoing alderman)- Belediye Reisi olsa dahi oy veremez. Belediye Reisi ve Kıdemli Belediye Üyelerinin seçilmesi için 9 Kasım 1886 da Belediye Meclisi toplandı. Kıdemli Belediye Üyesi olan E Belediye Reisi seçildi ve Kanunun 62. maddesine uyularak derhal Kıdemli Belediye Ü-yeliği seçimine geçildi. Belediye Kanunlarına uyularak Belediye Reisi seçilen E Belediye Meclisi toplantısına başkanlık yaptı. Ayni maddenin 6. fıkrasına göre oyların eşit olması halinde başkanın, ilk oylamada oy vermeğe hakkı olmasa dahi, oy vermesi ger-ekir (casting vote). 3 Kıdemli Belediye Üyesi seçilecekti. S, B, K, N, W, Bi aday olarak gösterildiler. Belediye Reisi de S, B, ve K'nin lehine oy kullandı. S, B, K, 11'er oy N, W, Bi ise 10'ar oy aldılar. Bu nedenle başkanlık yapan Belediye Reisi S, -B, K'nin seçimi kazandıklarını ve Kıdemli Belediye Üyesi seçildiklerini ilân etti. 10'ar oy alan ve seçimi kaybeden N, W, Bi Mahkemeye müracaat ederek Belediye Reisinin, Kıdemli Belediye Üyeliğinden çıkan bir Belediye Kıdemli Üyesi olduğu (outgoing alderm-an) cihetle Kanunun 63. maddesi gereğince ilk oylamada oy vermeğe hakkı olmadığını iddia ederek seçimin hükümsüz ilân edilmesini talep ettiler. Davanın duruşması esnasında E Belediye Reisi olduktan sonra Kıdemli Belediye Üyeliğinden çıkan Kıdemli Belediye- Üyesi olmadığı ve her ihtimale binaen Belediye Reisinin ilk oylamada verdiği oy muteber sayılmasa dahi oylar eşit olacağından Belediye Reisinin toplantı başkanı sıfatı ile eşitliği gidermek için tercih oyu vermeğe hakkı olduğundan ve Belediye Reisi oyunu -kime vereceğini belli ettiğinden neticenin değişmeyeceğinin aşikâr olduğu ileri sürülerek seçimin hükümsüz ilân edilmemesi gerektiği ileri sürüldü. Davaya bakan Mahkeme bu iddiayı kabul etmedi ve Belediye Reisinin Kıdemli Belediye Üyeliğinden çıkan bir be-lediye üyesi olduğu kanaatına vararak Seçim Kanununun hükümlerine harfiyen riayet edilmesi gerektiğini belirtti. Kanunun hükümlerine harfiyen riayet edilmediği cihetle seçimi hükümsüz ilân etti. Bu hususta sayfa: 501-502 de Mathew J. şunları söyledi:- -
-"It has been said that on the particular facts of this case, what he did was merely in anticipation of what he would have done afterwards, and, if so, that it is not worth while to complain of what was done, as he might have given a casting vote. But we ca-nnot introduce the doctrine of equivalents into the construction of Acts of Parliament. For instance, by sub-s. 4: 'Every person entitled to vote . . . may vote
. . . by signing and personally delivering a voting paper.' That provision must be strictly fo-llowed, and although it might be fairly sufficient for all purposes to have a paper not signed but approved of, or even an announcement of the name of the person for whom the elector voted, it would not be in compliance with the Act, and the election must -be set aside. The Act has not been complied with, and the election is void."

-Re Wolverhampton Borough Counsil's Aldermanic Election, (1961) 3 A.E.R. 446 davasında 29 Mayıs 1961 de Belediye Reisi ve Kıdemli- belediye üyelerinin seçimi için Belediye Meclisi toplandı. Mahalli İdareler Kanunu 1933 (Local Government Act 1933) gereğince bu gibi hallerde ilk önce Belediye Reisi seçimi yapılır ve hemen sonra Kıdemli Belediye üyeleri seçimine gidilir. Kıdemli Beled-iye Üyeliğinden çıkan bir şahıs Belediye Reisi seçildi ve derhal kabul ederek meclis tooplantısına başkanlık yapmaya başladı. Gündemdeki ikinci konu Kıdemli Belediye üyelerinin seçimi idi. Belediye Reisi kendisinin de Kıdemli Belediye üyeliğine aday oldu-ğunu söyleyerek meclis başkanlığını terk e