-D:1/2009 Anayasa Mahkemesi: 11/2007
(Lefkoşa Ceza Dava No:5139/06)

ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.

Mahkeme Heyeti: Nevvar Nolan, Başkan, Mustafa H. Özkök,
- Gönül Erönen, Seyit A. Bensen, Şafak Öneri.

Anayasanın 148. maddesi hakkında.

Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 5139/06 sayılı ceza davasında (Başsavcılık ile sanık Buğra Ulutaş arasında) sunulan konu.

Havale isteminde bulunan sanık tarafın-dan Av.Abdurrahman Şeref
Başsavcılığı temsilen Savcı Ahmet Varol.

----------

K A R A R

KONU:
29/89 sayılı Poliçeler (Değişiklik) Yasası ile değiştirilen Fasıl 262 Poliçeler Yasasının 75(4), 74 B(1) ve 75(1) maddele-rinin Anayasanın 18(3) maddesine aykırı olup olmadığı.

I.OLAY:
Lefkoşa Kaza Mahkemesinde dosyalanan 5139/06 sayılı ceza davasında sanık 29/89 sayılı Poliçeler (Değişiklik) Yasası ile değiştirilen Fasıl 262 Poliçeler Yasasının 75(4) maddesine aykırı karşı-lıksız çek keşide etme ve yine aynı yasanın 74 B(l) ve 75(1) maddelerine aykırı öngörülen süre içinde düzeltme işlemlerini yerine getirmeme suçları ile itham edildi.

Lefkoşa Kaza Mahkemesinin davanın duruşmasına başlayacağı aşamada sanık avukatı 29/89 sa-yılı Poliçeler (Değişiklik) Yasası ile değiştirilmiş Fasıl 262 Poliçeler Yasasının 74 B(l), 75(l) ve 75(4) maddelerinin Anayasanın 18(3) maddesine aykırı olduğunu ileri sürdü. Lefkoşa Kaza Mahkemesi de konu yasa maddelerinin sanık aleyhindeki davanın karar-a bağlanmasında, sonuçlandırılmasında etkili oldukları kanaatine varıp Anayasanın 148(1) maddesi uyarınca konuyu karara bağlanmak üzere Anayasa Mahkemesine sundu, ayrıca Anayasa Mahkemesi bir karar verinceye dek önündeki davadaki işlemleri durdurdu.

II.İD-DİANIN GEREKÇESİ:
Savunma tarafından ileri sürülen Anayasaya aykırılık iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Suç, yasalarca ceza öngörülen fiil, teşebbüs veya ihmaldir. Yasa koyucu bir suç ihdas ettikten sonra, bu suçun cezasını belirlemekte özgür değildi-r, Anayasanın 18(3) maddesi gereği, öngörülecek ceza suçun ağırlığı ile orantılı olmalıdır. Yasa koyucu öncelikle suçun ağırlığını belirlemelidir. Yasa koyucunun her suç için öngördüğü ceza, suçun topluma verdiği zarar, zararın kişiye veya topluma karşı ol-uşu, suçlu irade kast mı, taksir mi, herbirinin yoğunluk derecesi, ihlal edilen hakkın önemi, husule gelen neticenin vahimliği bir suçun ağırlığını ölçen, belirleyen kriterlerdir. Bunların yanında konuya humanist determinizim açısından da bakılmalıdır.

-Kriterlere göre suç hürriyeti bağlayıcı bir ceza gerektirmiyorsa, Anayasa Mahkemesi hürriyeti bağlayıcı ceza öngören kurala müdahale etmelidir. Yasa koyucu bir suçu hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile cezalandırıyorsa ve eğer bu suç hürriyeti bağlayıcı bir c-eza taşımaması gereken bir suçsa o zaman yasa koyucu Anayasanın 18(3) maddesine aykırı bir ceza koymuş olur. Suç ve ceza belirlenirken yasanın kastı, taksiri dikkate almamış olması ilgili maddelerin Anayasanın 18(3) maddesine aykırı olması için yeterlidir.- Fiili işleyenin kastını, taksirini veya kusur derecesini belirleme ve ayırma imkanı vermeden onu cezalandırmak ona suçun ağırlığı ile orantısız bir ceza verebilmek demektir ve bu da Anayasanın 18(3) maddesine aykırı düşer. Konu suçlar için öngörülen hapis- cezası suçun ağırlığı ile orantılı olmayan bir cezadır.

Başsavcılık konu yasa maddelerinin Anayasanın 18(3) maddesine aykırı olmadığı görüşündedir. Başsavcılığa göre karşılıksız çek keşide etmenin yaygınlaşması ve bunun ticari hayatta yarattığı olumsuzl-uklar üzerine, yasa koyucu ülke koşullarına, ekonomik gereklere uygun olduğu kanısı ile ilgili düzenlemeyi yapmıştır ve öngörülen hapis cezası suçun ağırlığı ile orantısız değildir. Mahkemenin ceza saptamada geniş bir takdir yetkisi vardır ve bu takdir yet-kisi işlenen suça uygun bir cezanın saptanmasını olanaklı kılar.

III.İLGİLİ YASA METİNLERİ:
29/89 Sayılı yasa ile değiştirilmiş Fasıl 262 Poliçeler Yasasının 74(B)1), 75(1) ve 75(4) maddeleri aynen şöyledir:
"74.B(1) Karşılığı olmadığı için çeki ödeme-yen muhatap banka, hesap sahibinin kendisinin veya vekil veya temsilcilerinin elinde bulunan o bankanın bütün çek karnelerini geri vermesini bu maddenin (2)'inci fıkrası gereğince düzeltme işlemlerini yerine getirmeden bir yıl süre ile çek keşide edemeyece-ğini ve aksine davranışların cezai müeyyideler gerektireceğini, ibraz tarihini izleyen beş iş günü içinde, iadeli taahhütlü mektupla hesap sahibine bildirir. Mektubun bir sureti aynı gün Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Merkez Bankasına gönderilir.

75.(1) - Bu Yasanın 74B maddesinin (1)'inci fıkrası uyarınca banka tarafından yapılan ihbarı aldığı veya almış sayıldığı tarihten başlayarak on iş günü içinde düzeltme işlemlerini yerine getirmeyenler veya geçerli bir sebebe dayanmaksızın, çek karnelerini geri v-ermeyenler bir suç işlemiş olurlar ve mahkumiyetleri halinde üç yıla kadar hapis veya üç milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

Bu Yasanın 74B maddesinin (2)'nci fıkrasında belirtilen düzeltme işlemi yapı-lmadığı halde 74C maddesindeki bir yıllık süre içinde veya bu maddenin (4)'üncü fıkrası gereğince hükmolunan süre içinde çek keşide edenler, çek hesabı açtıranlar, fiillerinin başka bir suç sayılıp sayılmadığına bakılmaksızın bir suç işlemiş olurlar ve mah-kumiyetleri halinde üç yıla kadar hapis veya üç milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabilirler.

75.(4) İbraz edildiğinde, karşılığı bulunmaması nedeniyle ödenmeyen çeki keşide eden kişiler bir suç işlemiş olurla-r ve mahkumiyetleri halinde üç yıla kadar hapis veya üç milyon Türk Lirasına kadar para cezasına veya her iki cezaya birden çarptırılabil