-D.8/90Anayasa Mahkemesi: 11/89
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu,
N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay

Anayasanın 147.maddesi tahtında

Davacı: Yeni- Doğuş Partisi

İle

Davalılar: 1. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi
2. Bakanlar Kurulu vasıtası ile KKTC
3. İskân Bakanlığı vasıtası ile KKTC

A r a s ı n d a

Davacı namına: Enver Öztürk
Davalı (1) namına: Zaim Necatigil
Davalı (2-) ve (3) namına: Yaşar Boran

------------

K A R A R

KONU:
12/1989 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının 2(3), 3, 11, 12, 13, 15, 16, 18 ve 28.maddelerinin Anayasanın Başlangıç Kısmı ile 1, 4, 8, 11, 22, 36 ve 159.madde-lerine ve Geçici 1(2) maddesine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Davacı, Cumhuriyet Meclisinde temsil edilen bir siyasal partidir. 12/1989 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının Cumhuriyet Meclisi tarafından kabul edilip Resmi -Gazetede yayınlanmasından sonra davacı, Anayasanın öngördüğü süre zarfında, bu Yasanın yukarıda belirtilen maddelerinin Anayasanın Başlangıç Kısmı ile 1, 4, 8, 11, 22, 36 ve 159.maddelerine ve Geçici 1(2) maddesine aykırı olduğu gerekçesi ile iptalini iste-di. Davalılar ise dosyaladıkları itiraznamelerde konu yasa maddelerinin Anayasaya aykırı olmadığını savunarak davanın reddedilmesini talep ettiler.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Davacının iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Yasanın 11.maddesinin (1) ve (-2).fıkraları Anayasanın 1, 4, 11 ve 36.maddelerine aykırıdır. Bu maddenin Anayasaya aykırılığı A.M. 9/1989 sayılı davada da iddia edildi fakat bu meselede maddenin Anayasaya aykırılığı değişik gerekçelerle ileriye sürülecektir.

11.madde ile esas yasay-a 68B maddesi eklenmiştir. Bu madde iki fıkradan oluşmaktadır. (1).fıkrada Bakanlar Kuruluna turizm nitelikli özel bölgeler ilân etme yetkisi verilmiş fakat bu yetkinin sınırları belirlenmemiştir. (2).fıkrada da ilân edilecek bölgeler içerisinde kalan t-aşınmaz mal veya tesislerin eşdeğer mal verme açısından hak sahibi kişilere dağıtımı, değerlendirilmesi, değerlendirme kıstasları ile hak sahipleri tarafından kullanım biçim ve şeklinin Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir tüzükle saptanması öngörülmüştü. A-nayasanın Geçici 1(2) maddesine göre konu mallarla ilgili eşdeğercilerin önceliği vardır. 159.maddenin (3). fıkrasına göre ise bu gibi malların devredilmesinin yasa ile düzenlenmesi öngörülmektedir. Bu böyle olmakla beraber yasanın 11.maddesinin (2). fık-rası altında Bakanlar Kuruluna verilen tüzük yapma yetkisinin sınırları belirlenmemiştir. Bu nedenlerle yasanın gerek (1). gerekse (2). fıkraları Anayasanın 1 ve 4. maddelerine aykırıdır.

Yasanın 11. maddesinin (2). fıkrası mülkiyet açısından da An-ayasaya aykırıdır. Bu fıkraya göre konu mülkiyetin kullanım biçim ve şekli Bakanlar Kurulunun çıkaracağı tüzükle saptanacaktır. Bu ise mülkiyet hakkına bir sınırlama getirmekte ve bu hakkın kullanımını ortadan kaldırmakta veya en azından kullanılmaz hale- getirmektedir. Bu nedenle bu fıkra Anayasanın 11. ve 36. maddelerine aykırıdır.

Havalenin duruşmasında yasanın 11.maddesinin Anayasanın diğer maddelerine aykırılığı iddia edilmediği gibi yasanın havalede konu edilen diğer maddelerinin de Anayasaya aykı-rılığı ileri sürülmedi.

Davalı (1)'in iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:

Anayasa bir konunun yasa ile düzenlenmesini emrediyorsa böyle bir yasa altında verilecek tüzük yapma yetkisinin çerçevesinin belirlenmesi gerekir. Anayasanın 159.maddesinin (3)-. fıkrasında yasa ile düzenlenmesi öngörülen kişilere verilecek mallar üzerindeki mülkiyet hakkının devredilmesinin düzenlenmesidir. Bu fıkra altında kişilere verilecek mallar ile kamu yararı için ayrılacak mallar arasındaki ayırımın da yasa ile düzenlenm-esi öngörülmemektedir. Bu böyle olduğuna göre de yasanın 11. maddesinin (1). fıkrası altında Bakanlar Kuruluna bu gibi bir ayırım yapma için verilen yetkinin çerçevesinin bulunması gerekmemektedir ve bu fıkra Anayasaya aykırı değildir. Turizm nitelikli b-ölgeler ilân edilmesi yasa ile düzenlenmesi öngörülen konu değildir.

Anayasanın 4. maddesine göre Yasama yetkisi Meclise aittir ancak Meclis Bakanlar Kuruluna tüzük yapma yetkisi verebilir.

Anayasanın 36.maddesi halen yurttaşların sahip oldukları mal-lar ile ilgilidir. Devletin mülkiyetinde olan mallar ile ilgili değildir. Bu nedenle 36.maddenin konuya şumulü yoktur.

3.Davalı (2) ve (3)'ün iddialarının gerekçesinin özeti şöyledir:

Davalı (1) tarafından ileriye sürülen görüşler doğrudur. Anayasan-ın 36.maddesinin (5).fıkrası Devletin 159.maddede belirlenen taşınmaz mallar üzerindeki hakkını saklı tutmaktadır. Bu nedenle 36.maddenin konuya şumulü yoktur.

Yasanın 11.maddesi tezekkür edilirken esas yasanın da göz önünde bulundurulması gerekir. Yas-a bir bütündür ve yasada çerçeve hem de geniş olarak mevcuttur.

III. İLGİLİ YASA METNİ:
12/1989 sayılı İskân, Topraklandırma ve Eşdeğer Mal (Değişiklik) Yasasının 11.maddesi aynen şöyledir:

"11. Esas Yasa, 68 A maddesinden sonra aşağıdaki yeni 68 B mad-desi eklenmek suretiyle değiştirilir:
68 B (1)Bakanlar Kurulu Bakanlığın önerisi üzerine, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde turizm nitelikli özel bölgeler ilân edebilir.
(2)İlân edilecek bu bölgeler içerisinde kalan taşınmaz ma-l veya tesislerin eşdeğer mal verme açısından hak sahibi kişilere dağıtımı, değerlendirilmesi, değerlendirme kıstasları ile hak sahipleri tarafından kullanım biçim ve şekli, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir Tüzük ile saptanır."

IV. İL-GİLİ ANAYASA METİNLERİ:
"Madde 1.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti, demokrasi, sosyal adalet ve hukukun üstünlüğü ilkelerine dayanan lâik bir Cumhuriyettir."

"Madde 4.
Yasama yetkisi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti halkı adına Cumhu-riyet Meclisinindir."

"Madde 11.
- Temel hak ve özgürlükler, özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlâk, sosyal adalet, ulusal güvenlik, genel sağlık ve kişilerin can ve mal güvenliğini sağlamak gibi nedenlerle a