- ANAYASA MAHKEMESİ 11/77
(Ceza Dava No: 2527/77, Lefkoşa)
ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin (Başkan), Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
A-nayasa'nın 114. maddesi hakkında.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 2527/77 sayılı (Lefkoşa Emniyet Müdürlüğü ile Ömer Soyer Abdullah ve diğerleri arasındaki) ceza davasında sunulan konu.

Sanıklar namına Hüseyin Celâl ve Naci Talât.
Başsavcılık namına Akı-n A. Sait.

-----------
K A R A R
KONU:
Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bakılmakta olan 2527/77 sayılı ceza davasında sanık Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın ve aynı Yasanın 4 ve 14. maddelerinin Anayasa'nın 6 ve 16. maddelerine aykırı olduğunu iddia et-miş, Mahkeme de karara bağlanmak üzere konuyu Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sunmuştur.

I. olay:
Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 2527/77 sayılı ceza davasındaki sanığın, Lefkoşa'da Belediye Korporasyonu bölgesi dahilinde Belediye Meclisinin tesbit- ettiği yerlerden başka yerlere yani Bedrettin Demirel Caddesinde bulunan "Şehir Merkezi" yazılı bir tabelâ üzerine 2 adet "1 Mayıs Devrimci İşçi Sendikaları Federasyonu" yazılı afiş yapıştırmak suçundan yargılanması sırasında, Fasıl 50, Reklâmların Teşhir-i Yasası'nın tümünün ve Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın 4 ve 14. maddelerinin Anayasa'nın 6 ve 16. maddelerine aykırılığını ileri sürmesi ve Mahkemece de ileri sürülen iddianın davanın karara bağlanmasında etkisi olabileceği kanısına varılması üze-rine Mahkeme, konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, Anayasa'nın 114. maddesi uyarınca sunmuştur.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanığın iddiasının gerekçesi şöyledir:
Anayasa'nın 16. maddesine göre, herkes, düşünce ve kanaat ö-zgürlüğüne sahiptir, düşünce ve kanaatlarını söz, yazı, resim veya başka yollarla, tek başına veya toplu olarak açıklayabilir ve yayımlayabilir. Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın 4(b) maddesi hiçbir kişinin Yasa'nın 5. maddesi uyarınca hazırlanan a-fiş tahtaları dışında başka bir yere reklâm teşhir etmemesini öngörmektedir. Yasa'nın 5. maddesi de Belediye hudutları dahilinde Belediye Meclisinin, Encümen hudutları dahilinde de Encümenin reklâm teşhir edilmesi amacı ile afiş tahtası koymasına veya baş-kasının belli yerlere afiş tahtası koymasına yetkili kılınmasına yetki vermektedir. Yasa'nın 14. maddesi Yasa'nın 4. maddesine aykırı bir şekilde reklâm teşhir eden herhangi bir kişinin suç işlediğini ve mahkûmiyet halinde 25 KL.yi geçmemek şartı ile para- cezasına çarptırılacağını öngörmektedir. Yasa'nın 4. maddesinin hükümleri kişinin düşünce ve kanaatlarını yazı, resim ile açıklamasını ve yayımlama hakkını tamamen ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle Anayasa'nın 16. maddesi uyarınca kişiye verilen hakkın- özüne de dokunulmaktadır. Bu durumda Yasa'nın bu maddeleri Anayasa'nın 6. maddesine de aykırıdır.

İddia Makamının iddiasının gerekçesi şöyledir:
İddia Makamı Emniyet Müdürü namına bulunan Savcılık sanığın ileri sürdüğü Anayasa'ya aykırılık iddiasının k-abule şayan olmadığını, çünkü Anayasa'nın 16. maddesi uyarınca kişiye verilen açıklama ve yayımlama hakkı mutlak ve sınırsız olmayıp Anayasa'nın 16. maddesinin (3). fıkrası uyarınca bu gibi hakların kullanılması ulusal güvenlik, anayasal düzen, kamu güvenl-iği, kamu düzeni, genel sağlık, genel ahlâk yararı için veya başkalarının şöhret veya haklarının korunması için gerekli ve Yasa'nın koyduğu yöntemlere, koşullara, sınırlamalara veya cezalara bağlı tutulabilir. Yasa'nın 4. maddesi uyarınca belediye hudutla-rı dahilinde kişilerin sadece belediyenin koyduğu afiş tahtalarına veya belediyenin başkaları tarafından konulmasına yetkili kıldığı afiş tahtalarına reklâm ve afiş konmasının öngörülmesi, kişiye verilen düşünce ve kanaatlarını yazı ve resimle açıklama ve -yayımlama hakkının özüne dokunmamaktadır. Bu nedenle Yasa'nın ilgili maddeleri Anayasa'nın 6 ve 16. maddelerine veya başka herhangi bir maddesine aykırı değildir.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın 4, 5 ve 14. maddeleri- aynen şöyledir:
-"4.No person shall -
erect, or cause to be erected, or authorize the erection of any hoarding except in accordance with the provisions of section 5 or section 6, or
display or cause to be displayed any advertisements to which this law applies except (i) u-pon a hoarding lawfully erected in accordance with the provisions of section 5 or (ii) in accordance with the provisions of section 6.

5.(1)Within the area of a municipal corporation the Council may erect, or cause to be erected, or authorize the erecti-on in specified places of, hoardings on which advertisements may be displayed.
(2)In relation to any hoarding erected or caused to be erected or of which the erection is authorized under subsection (1) the Council shall have power to specify the period d-uring which such hoarding shall rema