-D.4/86 Anayasa Mahkemesi 10/85
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay, Celâl Karabacak, Taner Erginel.
Anayasanın 152.maddesi hakkında.

Yüksek İdare Mahk-emesi tarafından 16/85 sayılı başvuruda (Müstedi: Zahiye Altay Haydar ile müstedaaleyh: Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu ve/veya KKTC Bakanlar Kurulu vas. KKTC, Lefkoşa arasında) sunulan konu.

Müstedi namına: Kıvanç M. Riza.
Müstedaaley-h namına: Yaşar C. Boran.

---------------

K A R A R

KONU:
35/75 sayılı Eski Eserler Yasasının 5, 9 ve değiştirilmiş 10. maddelerinin Anayasanın 1, 36 ve 39. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:
Müstedi, Lefkoşa'da Selimiye Mahallesinde Ada B, -Parsel 21, pafta no. XXI harita no. 46.3.X de kâin bir taşınmaz malın sahibidir.

Bakanlar Kurulu 16.1.1985 tarihinde aldığı 5.H.-35-85 sayılı kararı ile Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 25.12.1984 tarihinde yapmış olduğu 67 numaralı t-oplantısında 28/84 sayılı Kararı ile Eski Eser olarak tesbit edilen ve Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Bakanınca onaylanarak Tapu Siciline "Eski Eserdir" kaydı yaptırılarak tecsil edilen bir takım taşınmaz malların Resmi Gazetede yayınlanmasına karar- verdi. Bu şekilde kaydı yaptırılan taşınmaz malların bir listesi 18.1.1985 tarihi ve 6 sayılı Resmi Gazetenin Ek IV, Bölüm I'de yayınlandı. Bu liste içinde müstedinin yukarıda tarifi verilen taşınmaz malı da bulunmaktadır.

Müstedi Yüksek İdare Mahke-mesi olarak oturum yapan Yüksek Mahkemeye yaptığı bir başvuru ile kendi taşınmaz malını ilgilendirdiği nisbette sözü edilen listenin hükümsüz ve etkisiz olduğuna ve herhangi bir sonuç doğuramayacağına karar verilmesi isteminde bulundu.

Başvurunun duruşma-sında müstedi, 35/75 sayılı Eski Eserler Yasasının 5, 9 ve değiştirilmiş şekliyle 10. maddesinin Anayasanın 1, 36 ve 39. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Mahkeme de ileri sürülen Anayasaya aykırılık konusunun taraflar arasındaki uyuşmazlığı karara- bağlamada etkili olabileceği kanaatına vardı ve konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına değin başvurunun duruşmasını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Müstedinin iddiasının gerekçesi -özetle şöyledir:
Anayasanın 36. maddesi yurttaşın malvarlığının ekonomik değerini fiilen azaltan kısıntı ve sınırlandırmalar için derhal tam bir tazminat ödenmesini öngördüğü, bir taşınmaz malın "eski eser" olarak saptanması sonucu bunun söz konusu taşınm-az malın ekonomik değerini fiilen azalttığı veya sınırlandırdığı halde, 35/75 sayılı yasa ve bunu daha sonra değiştiren yasa bu konuda mal sahibine herhangi bir tazminatın ödeneceğine dair herhangi bir kural içermemektedir. Bu nedenle bir taşınmaz malın e-ski eser olarak saptanmasına olanak sağlayan 35/75 sayılı Yasanın 5, 9 ve değiştirilmiş şekliyle 10. maddesi Anayasanın 36. maddesine aykırıdır.

Anayasanın 39.maddesi eski eser olduğu nedeniyle özel mülkiyete konu bir taşınmaz mala getirilecek sınırla-ndırmalar için hak sahiplerine yardım yapılması ve bağışıklık sağlanmasını ve bunların yasa ile düzenleneceğini öngördüğü halde 35/75 sayılı Yasa gerek yardım ve gerekse bağışıklardan söz etmemektedir. Bu durumda bir taşınmaz malın eski eser olarak saptan-masına olanak tanıyan 35/75 sayılı Yasanın 5, 9 ve değiştirilmiş 10. maddesi Anayasanın 39. maddesine aykırıdır. Ayrıca sözü edilen maddeler Anayasanın 36 ve 39. maddelerine ters düştüğü için hukuk üstünlüğünü öngören Anayasanın 1. maddesine de aykırıdır-.

Müstedaaleyhin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Anayasanın 36.maddesinin 3.fıkrası, yurttaşa, malvarlığının ekonomik değerini fiilen azaltan kısıntı ve sınırlamalar için tam bir tazminat ödenmesini öngörür. Böyle bir tazminat başka yasa veya yasa-larda bulunup bulunmamasına bakılmaksızın bir yurttaşın almaya kazandığı bir haktır. Diğer bir deyimle yurttaşın tazminat hakkı Anayasadan doğmaktadır. Nitekim bu fıkra altında öngörülen tazminatın saptanması yasaya bırakılmamıştır.

Anayasanın 39.madde-si ise yurttaşa yardım ve bağışıklık öngörüyorsa da bunun düzenlenmesini yasaya bırakmıştır. Değiştirilmiş şekliyle 35/75 sayılı Yasanın herhangi bir yardım veya bağışıklığı öngörmediği doğrudur. Ancak yeni bir Anayasa yapılmış olup bu Anayasanın öngördü-ğü yasaların yapılması için makul bir süre beklenmesi gerekir. Havalenin bu makul süre beklenmeden yapılması gerçeği, ışığında bu konuda karar vermek mevsimsiz olur. Bu nedenlerle 35/75 sayılı Yasanın 5, 9 ve değiştirilmiş şekliyle 10.maddesi Anayasanın -36 ve 39.maddelerine ve dolayısıyle 1.maddesine aykırı değildir.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
35/75 sayılı Yasanın 5, 9 ve değiştirilmiş 10.maddesi aynen şöyledir:
"5. Bu Yasanın kapsamına giren eski eserleri, tarihi ve doğal anıtları bozmak ve değ