-D.1/84 Anayasa Mahkemesi 10/83
Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Şakir Sıdkı İlkay, Başkan, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut, Aziz Altay.
Anayasanın 114(1) maddesi tahtında.-

Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından Genel İstida No.225/82'de (Müstedi: 1. Ekrem Hulus, Girne, 2. Necat Mehmet Ali Kozanköy ile Müstedaaleyh: KTFD İçişleri ve İskân Bakanlığı vasıtasıyle KTFD Başsavcılığı ve/veya Bakanlar Kurulunu temsilen KTFD Başsavcılığ-ı arasında) 16 Mayıs 1983 tarihinde sunulan konu.

Müstediler namına: Kemal Aktay
Müstedaaleyh namına: Altan Erdağ.

-------------

K A R A R
KONU:
27/1982 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile 41/1977 sayılı İskân Topraklandır-ma ve Eşdeğer Mal Yasasının 56. maddesinin (5). fıkrasının şart bendinde yer alan "Bu gibi hallerde mahkemeye başvurma süresi 31 Temmuz 1982 tarihinden itibaren iki aydır" kuralının Anayasanın 7, 31, 125 ve 127. maddelerine aykırı olup olmadığı.

I. OLAY:-
Müstediler, Lefkoşa Kaza Mahkemesi nezdinde dosyaladıkları bir genel istida ile, 3.11.1968 tarihli bir satış sözleşmesi tahtında Güneydeki iki Rumdan Tera'da Beyyokambos mevkiinde 80 dönümlük bir tarla ile içindeki ağaçlardan oluşan taşınmaz malı KL2000.--'na satın aldıklarını ve devir tarihinde ödenecek KL600.- dışında satış bedelinin ödendiğini, satış sözleşmesini Tapu ve Kadastro Dairesine ve İskân Dairesine, 41/1977 sayılı Yasanın tanıdığı haklardan istifade etmek gayesi ile, ibraz ettiklerini iddia ed-erek sözü edilen satış sözleşmesi uyarınca mezkûr taşınmaz malı satın aldıklarını beyan eden bir mahkeme emri talep ettiler. Müstedaaleyh, dosyaladığı itirazname ile, diğer şeyler arasında, tadil edilmiş şekli ile İskân Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasas-ının 56. maddesinin (5). fıkrasının şart bendine göre bir alım satım akdinde satıcı Rum ise hak sahibi bu alım satımı mahkeme kararı ile kanıtlamakla, ilgili alım satım akdini KTFD'ye temlik etmekle ve ödenmeyen satış bedelini hazineye ödemekle yükümlü old-uğunu ve mahkemeye başvurma hakkını 31.7.1982 tarihinden itibaren iki ay süre içinde kullanması gerektiğini, halbuki müstedinin bu süre zarfında mahkemeye müracaat etmiş olmadığını iddia etti.

Müstedinin istidası duruşma için Lefkoşa Kaza Mahkemesi huzur-una gittiğinde müstedi konu Yasanın 56. maddesinin (5). fıkrasında yer alan "Bu gibi hallerde mahkemeye başvurma süresi 31 Temmuz 1982 tarihinden itibaren iki aydır" kuralının Anayasanın 7, 31, 125 ve 127. maddelerine aykırı olduğunu ileri sürdü. Lefkoşa -Kaza Mahkemesi de ileri sürülen hususun taraflar arasındaki ihtilâfı karara bağlamakta etkisi olabileceği kanaatına vardı ve konuyu karara bağlamak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sundu ve Anayasa Mahkemesinin kararına dek istidanın duruş-masını durdurdu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
1. Müstedinin iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Anayasanın 125. maddesi ulusal direniş uğruna göç eden veya doğrudan doğruya veya dolayısıyle zarara uğrayan yurttaşların korunmasını öngörür, 127. maddesi ise -yurttaşların Devlet sınırları dışında kalan malları için eşdeğer mal veya tazminat alma hakkını saklı tutar ve yasa ile düzenlenmesini öngörür. Anayasanın 31. maddesi de yurttaşların mülkiyet hakkını korur. Rumlardan alınan mal için müracaat hakkı verili-rken bu hakkın süre ile sınırlanması, sınırlanma hakkın özüne dokunduğu cihetle, Anayasanın yukarıda sözü edilen maddelerinin lâfzına ve ruhuna aykırıdır. Sınırlama hakkın özüne dokunur çünkü tesbit edilen süre zarfında müracaat yapılmadığında kişinin hak-kı düşmüş olur. Alternatif olarak, tesbit edilen süre az olduğu için hakkın özüne dokunur.

Müstedi, havalenin duruşmasında, Anayasanın 7. maddesine aykırılık iddiasında bulunmak istemediğini belirtti.

2. Müstedaaleyhin iddiasının gerekçesi özetle şö-yledir:
Müstedinin iddialarının aksine 27/82 sayılı Yasa ile esas Yasaya getirilen değişikliğin esas amacı Anayasanın 125 ve 127. maddelerinin gereklerinin yerine getirilmesidir. İskân Topraklandırma ve Eşdeğer Mal Yasasının bir an önce uygulanması ve il-ânihaye sürüncemede bırakılmaması için konu müracaatlar bakımından, diğer yasalarda olduğu gibi, bir süre saptanmıştır. Saptanan süre, tüm anval muvacehesinde, gayri makul veya kısa değildir. Anayasaya herhangi bir aykırılık mevcut değildir.

III. İLGİLİ- YASA METNİ:
27/82 sayılı Yasa ile değiştirilmiş şekli ile 41/77 sayılı Yasanın 56. maddesinin (5). fıkrası aynen şöyledir:
"56.(5)Yukarıdaki (1). ve (3). fıkralar uyarınca kabul edilen başvurulara ait işlemlerin tamamlanabilmesi için esas -mal sahiplerinin:
Bu işlemlere ait belgelerin, başvuru sahibinin eşdeğer mal talebine dayanak gösterilmesine yazılı olarak muvafakat etmeleri,
Esas Yasa'nın 82. maddesi uyarınca Kıbrıs Türk Federe Devleti hazinesi leyhine verilecek feragatnameyi, başvuru- sahibi