-D.16/81 Anayasa Mahkemesi 10/81
Anayasa Mahkemesi olarak oturum yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin, Başkan, Şakir Sıdkı İlkay,
Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi, Niyazi F. Korkut.
Anayasanın 114. maddesi hakkında.

(Y/H-ukuk 12/81 (Birleştirilmiş Dava No.240/79, 236/79, 237/79, 238/79, 241/79 Mağusa))

İstinaf eden: Şakir Tacirlioğlu veya Ahmet Şakir Ayrancı, Ankara
ile -
Aleyhine istinaf edilen: Hüseyin Halil Helvacıoğlu ve Behlül Halil Helvacıoğlu, Yeni İskele,

1-8.5.1981 tarihinde sunulan konu.

İstinaf eden namına: Tevfik Pilli
Aleyhine istinaf edilen namına: H. Cahit Yılmazoğlu.

-----------------

K A R A R

KONU:
30.4.1971 tarih ve 10 sayılı Resmi Gazete Ek III'te 18 sayılı amme enstrümanı olarak yayınlanan -karar veya emirnamenin, 29.6.1972 tarih ve 14 sayılı Resmi Gazete Ek III'te 39 sayılı amme enstrümanı olarak yayınlanan karar veya emirnamenin, 15.9.1973 tarih ve 26 sayılı Resmi Gazete Ek III'te 61 sayılı amme enstrümanı olarak yayınlanan karar veya emirn-amenin, 10.7.1974 tarih ve Resmi Gazete Ek III 69 sayılı amme enstrümanı olarak yayınlanan karar veya emirnamenin 1960 Anayasanın 30, 54(g) ve 61. maddelerine ve 28.6.1975 tarihli ve 37 sayılı Resmi Gazete Ek III'te 72 sayılı amme enstrümanı olarak yayınla-nan karar veya emirnamenin KTFD Anayasasının 27, 63 ve 89. maddelerine aykırı olduğu ileri sürüldü.

I. OLAY:
1. Davacılar müteveffa Yeni İskele'li Hüseyin Hasan Helvacıoğlu Tereke İdaresinin idare memurları sıffatı ile 2, 3 ve 4. davacılar ise müteveffa-nın kızkardeşleri olarak davalılar aleyhine 22.6.1975 tarihinde vukubulan bir trafik kazasından dolayı tazminat davası açtılar. Davalı No.1 dosyaladığı müdafaa takririnde davanın yasal süre içerisinde ikame edilmediği ve bu nedenle zaman aşımına uğradığın-ı ileri sürdü. Davalı No.1 ileri sürdüğü bu iki konunun duruşmadan önce karara bağlanması için mahkemeye müracaat etti. Mahkeme de davanın müruru zamana uğramadığı hususunda karar verdi. Davalı No.1 mahkemenin bu kararına karşı istinaf eyledi. İstinafı-n duruşması esnasında yukarıda konu kısmında Anayasaya aykırı olduğu iddia olunan emirnamelerin ihtilâf konusunun karara bağlanmasında etkisi olduğu ve söz konusu emirnamelerin Anayasaya aykırı olduğu iddia edildi. İleri sürülen iddia mahkemece doyurucu b-ulunduğundan söz konusu emirnamelerin Anayasaya aykırı olup olmadığı hususunu Yüksek Mahkemeye Anayasa Mahkemesi olarak sundu.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
1. Davacı iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Genel Komite 26.7.1966 tarihinde aldığı bir karar ile -21.6.1963 tarihinde yürürlükte bulunan herhangi bir kanun, nizamname veya emir tahtında herhangi bir dava, istida veya başka şekilde hukuk muhakemesi işleminin ancak muayyen bir müddet zarfında başlatılmasını öngören bir hükmü 21 Aralık 1963 tarihinden iti-baren ikinci bir emir isdar edilinceye kadar talik etti ve mezkûr 21 Aralık 1963 tarihi ile ikinci bir emir isdarı arasında geçen müddeti mezkûr mevzuatta tesbit edilmiş müruru zamanı müddeti hesaplarken nazarı itibara almaz. Ancak böyle biremir isdar edi-p gerekli veçhile açıklandıktan sonra üç ay müddetten önce yürürlüğe konmayacağı hususunda bir karar aldı. Daha sonra çıkan Temel Kuralların 5. maddesi ile genel komitenin aldığı bütün kararlar geçerlilik kazandı. Temel Kurallar çıktıktan sonra yasa yapm-a yetkisi meclise ve yürütme kuruluna devredildi. 26.7.1966'da Genel Komitenin aldığı karar bir emirname niteliğinde olmakla beraber Temel Kurallar ışığında yasa niteliğinde bir tasarruftur. Anayasaya aykırı olduğu iddia edilen tüm karar ve emirnameler y-ürütme kurulu tarafından çıkarılmış emirnamelerdir. Yürütme Kurulunun gerek Cumhuriyet Anayasası gerek Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası tahtında zaman aşımı hususunda emirname çıkarma yetkisi yoktur. Bu nedenle bu emirnamelerin tümü 20 Temmuz 1974'te-n önce çıkarılanlar Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasına, 20 Temmuzdan sonra çıkarılanlar da Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasasına aykırıdır.

2. Davalı iddiasının gerekçesi özetle şöyledir:
Halen Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası yürürlüktedir. Bu nedenl-e herhangi bir yasa veya emirnamenin Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasasına aykırı olduğu iddia edilemez. Genel Komitenin çıkardığı 26 Temmuz 1966 tarihli emirnamede sarih olarak ikinci bir emrin isdarından bahsedilmektedir. İkinci bir emir de Yürütme Kurulundan- çıkarılması gerekir. Söz konusu tasarruf yasama organı olarak yapılan tasarruftan ziyade yürütme organı tarafından yapılan bir tasarruftur. Yürütme organı tarafından yapılan bir tasarruf daha sonra yürütme kurulu tarafından geri alınabilir. Bu nedenle -söz konusu emirnameler Anayasaya aykırı değildir.

III. İLGİLİ METİNLER:
Genel Komitenin Müruru Zaman ile ilgili kararı.

"GENEL KOMİTE KARARI
"Müruru Zaman" konusunda Mahkeme
İşleri Tâli Komitesinin Teklifi

Söz konusu Komitenin 16 Temmuz, 1966 tarihl-i yazısında tasvibi rica edilen aşağıdaki teklifler tasvip olunmuştur.

'1. 21 Aralık, 1963 tarihinde yürürlükte bulunan herhangi bir Kanun, nizam ve Emir tahtında herhangi bir dava, istida veya başka şekilde Hukuk Mahkemesi işleminin ancak muayyen bir mü-ddet zarfında başlatılmasını öngören herhangi bir hüküm, 21 Aralık, 1963 tarihinden itibaren ikinci bir emir isdar olununcaya kadar talik edilir.

2. Mezkûr 21 Aralık, 1963 tarihi ile ikinci bir emir isdarı arasında geçecek olan müddet mezkûr mevzuatta tes-bit olunmuş "Müruru zaman" müddetini hesaplarken nazarı itibara alınmaz ancak böyle bir emir isdar olunup gerekli veçhile açıklandıktan sonra 3 ay müddetten önce yürürlüğe konmıyacaktır.'

10/64/2 sayılı Genel Komite Dosyası K.311'deki aslına mutabıktır-."

2. 30.4.1971 tarih ve 10 sayılı Resmi Gazete Ek III'te yayınlanan 18 sayılı emirname aynen şöyledir:

"GENEL KOMİTENİN MÜRURU ZAMANI TALİK KARARI
------------
Madde 1 Tahtında Emirname
Genel Komite tarafından isdar edilmiş bulunan Tüzük ve k-ararlar Temel Kuralların 5'inci maddesinin 2'inci fıkrası tahtında geçerli ve yürürlükte olduğundan, ve

Genel Komitenin 26 Temmuz, 1966 tarihli toplantısında kabul edilmiş bulunan 'Müruru Zamanı Talik' kararının 1'inci maddesi uyarınca kararda sözü edil-en talik süresinin, isdar edilecek bir emirle sona erdirilmesi öngörüldüğünden,

Şimdi, Yürütme Kurulu, mezkûr karara istinaden, bu Emirname ile kararda söz konusu edilen talik süresinin sona ereceği tarih olan 1 Temmuz 1972 tarihini tesbit eder.

-------------

27 Nisan, 1971 tarihinde isdar edilmiştir."

3. 29.6.1972 tarih ve 14 sayılı Resmi Gazete Ek III'te yayınlanan 39 sayılı emirname aynen şöyledir:

"GENEL KOMİTENİN MÜRURU ZAMANI
TALİK KARARLARI

---------

Madde 1 Tahtında Emirname

Gen-el Komite tarafından isdar edilmiş bulunan Tüzük ve kararlar Temel Kuralların 5'inci maddesinin 2'nci fıkrası tahtında geçerli ve yürürlükte olduğundan, ve

Genel Komitenin 26 Temmuz 1966 tarihli toplantısında kabul edilmiş bulunan "Müruru Zamanı Talik" -kararının 1'inci maddesi uyarınca, kararda sözü edilen talik süresinin, isdar edilecek bir Emir'le, sona erdirilmesi öngörüldüğünden,

Şimdi, Yürütme Kurulu, 10 sayılı, 30 Nisan 1971 tarihli Resmi Gazetenin Ek III'ünde 18 sayılı Amme Enstrümanı ile tesbit- ettiği talik süresinin sona erme tarihi olan 1 Temmuz 1972 tarihini işbu Emirname ile 1 Temmuz 1973 tarihi olarak yeniden tesbit eder.

----------

13 Haziran 1972 tarihinde isdar edilmiştir."

4. 15.9.1973 tarih ve Resmi Gazete Ek III'te yayınlanan 61 - sayılı Emirname aynen şöyledir:

"GENEL KOMİTENİN MÜRURU ZAMANI TALİK KARARI

-----------

Madde 1 Tahtında Emirname

Genel Komite tarafından isdar edilmiş bulunan Tüzük ve kararlar Temel Kuralların 5'inci maddesinin 2'nci fıkrası tahtında geçerli ve yü-rürlükte olduğundan, ve

Genel Komitenin 26 Temmuz 1966 tarihli toplantısında kabul edilmiş bulunan "Müruru Zamanı Talik" kararının 1'inci maddesi uyarınca, kararda sözü edilen talik süresinin, isdar edilecek bir Emir'le sona erdirilmesi öngörüldüğünden,-

Şimdi, Yürütme Kurulu, 14 Sayılı, 29 Haziran, 1972 tarihli Resmî Gazetenin Ek III'ünde 39 sayılı Âmme Enstrümanı ile tesbit ettiği talik süresinin sona erme tarihi olan 1 Temmuz, 1973 tarihini işbu Emirname ile 1 Temmuz, 1974 olarak yeniden tesbit eder.-

----------------

26 Haziran 1973 tarihinde isdar edilmiştir."

5. 10.7.1974 tarih ve Resmi Gazete Ek III'te yayınlanan 69 sayılı Emirname aynen şöyledir:

"GENEL KOMİTENİN MÜRURU ZAMANI TALİK KARARI
----------
Madde 1 Tahtında Emirname

Genel Komite -tarafından ısdar edilmiş bulunan Tüzük ve kararlar Temel Kuralların 5'inci maddesinin 2'inci fıkrası tahtında geçerli ve yürürlükte olduğundan, ve

Genel Komitenin 26 Temmuz 1966 tarihli toplantısında kabul edilmiş bulunan "Müruru Zamanı Talik" kararının- 1'inci maddesi uyarınca, kararda sözü edilen talik süresinin, ısdar edilecek bir Emir'le sona erdirilmesi öngörüldüğünden,

Şimdi, Yürütme Kurulu, 26 sayılı, 15 Eylül 1973 tarihli Resmi Gazetenin Ek III'ünde 61 sayılı Âmme Enstrümanı ile tesbit ettiği ta-lik süresinin sona erme tarihi olan 1 Temmuz, 1974 tarihini işbu Emirname ile 1 Temmuz, 1975 tarihi olarak, yeniden tesbit eder.

-------------

9 Temmuz, 1974 tarihinde ısdar edilmiştir."

6. 28.6.1975 tarih ve Resmi Gazete Ek III'te yayınlanan 72 say-ılı Emirname aynen şöyledir:

"GENEL KOMİTENİN MÜRURU ZAMANI TALİK KARARI

----------

Madde 1 Tahtında Emirname

Temel Kurallarla geçerli ve yürürlükte addolunan Genel Komitenin Tüzük ve Kararları, Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasanın Yedinci Kısmında g-eçici madde 1 gereğince yürürlükte halen de devam ettiğinden, ve

Genel Komitenin 26 Temmuz 1966 tarihli toplantısında kabul edilmiş bulunan "Müruru Zamanı Talik" kararının 1'inci maddesi uyarınc