- ANAYASA MAHKEMESİ 10/77
(Ceza Dava No: 2526/77, Lefkoşa)
ANAYASA MAHKEMESİ OLARAK OTURUM YAPAN
YÜKSEK MAHKEME HUZURUNDA.
Mahkeme Heyeti: Ülfet Emin (Başkan), Ahmed İzzet, Şakir Sıdkı İlkay, Salih S. Dayıoğlu, N. Ergin Salâhi.
Anaya-sa'nın 114. maddesi hakkında.
Lefkoşa Kaza Mahkemesi tarafından 2526/77 sayılı (Lefkoşa Emniyet Müdürlüğü ile Ahmet Okan ve diğerleri arasındaki) ceza davasında sunulan konu..

Sanıklar namına Hüseyin Celâl ve Naci Talât.
Başsavcılık namına Akın A. Sait.

-----------
K A R A R
KONU:
Lefkoşa Kaza Mahkemesinde bakılmakta olan 2526/77 sayılı ceza davasında sanık Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın ve aynı Yasa'nın 4 ve 14. maddelerinin Anayasa'nın 6 ve 16. maddelerine aykırı olduğunu iddia etmiş, Mahkeme- de karara bağlanmak üzere konuyu Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, sunmuştur.

I. OLAY:
Lefkoşa Kaza Mahkemesinin 2526/77 sayılı ceza davasındaki sanığın, Lefkoşa'da Belediye Korporasyonu bölgesi dahilinde Belediye Meclisinin tesbit ettiği yerl-erden başka yerlere yani Girne Caddesinde bulunan Saray Eczanesi duvarı üzerine bir adet "1 Mayıs Devrimci İşçi Sendikaları Federasyonu" yazılı afiş yapıştırmak suçundan yargılanması sırasında, Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın tümünün ve Fasıl 50, -Reklâmların Teşhiri Yasası'nın 4 ve 14. maddelerinin Anayasa'nın 6 ve 16. maddelerine aykırılığını ileri sürmesi ve Mahkemece de ileri sürülen iddianın davanın karara bağlanmasında etkisi olabileceği kanısına varılması üzerine Mahkeme, konuyu karara bağlam-ak üzere Yüksek Mahkemeye, Anayasa Mahkemesi olarak, Anayasa'nın 114. maddesi uyarınca sunmuştur.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:
Sanığın iddiasının gerekçesi şöyledir:
Anayasa'nın 16. maddesine göre herkes, düşünce ve kanaat özgürüğüne sahiptir, düşünce ve kan-aatlarını söz, yazı, resim veya başka yollarla, tek başına veya toplu olarak açıklayabilir ve yayımlayabilir. Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın 4(b) maddesi hiçbir kişinin Yasa'nın 5. maddesi uyarınca hazırlanan afiş tahtaları dışında başka bir yer-e reklâm teşhir etmemesini öngörmektedir. Yasa'nın 5. maddesi de Belediye hudutları dahilinde Belediye Meclisinin, Encümen hudutları dahilinde de Encümenin reklâm teşhir edilmesi amacı ile afiş tahtası koymasına veya başkasının belli yerlere afiş tahtası -koymasına yetkili kılınmasına yetki vermektedir. Yasa'nın 14 maddesi Yasa'nın 4. maddesine aykırı bir şekilde reklâm teşhir eden herhangi bir kişinin suç işlediğini ve mahkûmiyet halinde 25 KL.yi geçmemek şartı ile para cezasına çarptırılacağını öngörmekt-edir. Yasa'nın 4. maddesinin hükümleri kişinin düşünce ve kanaatlarını yazı, resim ile açıklamasını ve yayımlama hakkını tamamen ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle Anayasa'nın 16. maddesi uyarınca kişiye verilen hakkın özüne de dokunulmaktadır. Bu durum-da Yasa'nın bu maddeleri Anayasa'nın 6. maddesine de aykırıdır.

İddia Makamının iddiasının gerekçesi şöyledir:
İddia Makamı Emniyet Müdürü namına bulunan Savcılık sanığın ileri sürdüğü Anayasa'ya aykırılık iddiasının kabule şayan olmadığını, çünkü Anaya-sa'nın 16. maddesi uyarınca kişiye verilen açıklama ve yayımlama hakkı mutlak ve sınırsız olmayıp Anayasa'nın 16. maddesinin (3). fıkrası uyarınca bu gibi hakların kullanılması ulusal güvenlik, anayasal düzen, kamu güvenliği, kamu düzeni, genel sağlık, gen-el ahlâk yararı için veya başkalarının şöhret veya haklarının korunması için gerekli ve Yasa'nın koyduğu yöntemlere, koşullara, sınırlamalara veya cezalara bağlı tutulabilir. Yasa'nın 4. maddesi uyarınca belediye hudutları dahilinde kişilerin sadece beled-iyenin koyduğu afiş tahtalarına veya belediyenin başkaları tarafından konulmasına yetkili kıldığı afiş tahtalarına reklâm ve afiş konmasının öngörülmesi, kişiye verilen düşünce ve kanaatlarını yazı ve resimle açıklama ve yayımlama hakkının özüne dokunmamak-tadır. Bu nedenle Yasa'nın ilgili maddeleri Anayasa'nın 6 ve 16. maddelerine veya başka herhangi bir maddesine aykırı değildir.

III. İLGİLİ YASA METİNLERİ:
Fasıl 50, Reklâmların Teşhiri Yasası'nın 4, 5 ve 14. maddeleri aynen şöyledir:
-"4. No person shall-
(a)erect, or cause to be erected, or authorize the erection of any hoarding except in accordance with the provisions of section 5 or section 6, or
(b)display or cause to be displayed any advertisements to which this law app-lies except (i) upon a hoarding lawfully erected in accordance with the provisions of section 5 or (ii) in accordance with the provisions of section 6.

5. (1)Within the area of a municipal corporation the Council may erect, or cause to be erected, or au-thorize the erection in specified places of, hoardings on which advertisements may be displayed.
(2)In relation to any hoarding erected or caused to be erected or of which the erection is authorized under subsection (1) the Council shall have power to spe-cify the period during which such hoarding shall remain erected or any advertisement shall be displaced thereon and, without prejudice to any powers conferred upon the Council by this Law or any bye-laws made there under, to impose conditions as regards th-e proper maintenance of such hoarding or advertisements.
(3)Within an improvement Area the Improvement Board may erect, or cause to be erected, hoardings on which advertisements may be displayed.
(4)In relation- is any hoarding erected or caused to be erected under subsection (3) the Improvement Board shall have power to specify the period during which such hoarding shall remain erected or any advertisement shell be displayed thereon, and, without prejudice to an-y powers conferred upon the Improvement Board by this Law or any bye-laws made there under, to impose conditions as regards the proper maintenance of such hoardings or advertisements.

14.(1) Any person who erects or causes to be erected or authorizes the- erection of any hoarding or who displays or causes to be displayed any advertisement in contravention of the provisions of this Law shall be guilty of an offence and shall be liable on conviction to a fine not exceeding twenty-five pounds, and to a furthe-r fine not exceeding five pounds for every day during which the contravention is continued after his conviction thereof and in the event of any person persistently contravening the provisions of this Law, the Court may, at the request of a Council or a Com-missioner or an Improvement Board, as the case may be authorize the forfeiture and confiscation of the offending advertisement or hoarding:
(2) All fines recovered under this Law or any bye-laws made there under for offences committed within the area -of a municipal corporation shall be paid to the town fund of the municipal corporation concerned."

-IV. İLGİLİ ANAYASA METİNLERİ:

"Madde 6.
Temel hak ve özgürlükler, özüne dokunmadan, kamu yararı, kamu düzeni, genel ahlâk,