-D. 2/95 Birleştirilmiş
Anayasa Mahkemesi 10,11,12 ve 13/94

Anayasa Mahkemesi Olarak Oturum Yapan
Yüksek Mahkeme Huzurunda

Mahkeme Heyeti: Salih S. Dayıoğlu, Başkan, Celal Karabacak, Taner Erginel, Metin A. Hakkı, Nevvar Nolan.

Anayasa-nın 147. maddesi hakkında.

Davacı/Müstedi: Ulusal Birlik Partisi, Lefkoşa
ile
Davalı/Müstedaaleyh: KKTC, Cumhuriyet Meclisi, Lefkoşa
A r a s ı n d a

Davacı/Müstedi namına Avukat Zeki Bayram, Avukat Hasan Hasipoğlu ve Avukat Mustafa Asena-
Davalı/Müstedaaleyh namına Başsavcılık tarafından Başsavcı Yardımcısı Yaşar Boran

Danışman kadrosu - Daimi bir kadro olan danışman kadrosunun sözleşme ile geçici olarak doldurulabileceği.

Sözleşmeli danışman - Sözleşmeli danışman atanmasında, bir üst -kademe yöneticisinin atanmasında olabileceği gibi, siyasal ağırlıklı bir tercih söz konusu olamaz.

Üst kademe yöneticisi - Üst kademe yöneticiliğine atanan bir kişinin siyasal makamın tercihi olduğunun yadsınamaz bir gerçek olduğu.

KONU: (a) 53/77 sayıl-ı Üst Kademe Yöneticileri Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 53/77 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 3. maddesinin (1). fıkrasını ve yeni 2. fıkra eklenmek suretiyle ayni yasanın (4). maddesini değiştiren 16/94 sayılı Üst Kademe- Yöneticileri (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 16/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 3. ve 4. maddelerinin,
(b) 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasasının, (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 7/79- sayılı Yasa olarak anılacaktır) 51. maddesinin (2) fıkrasını (b) bendini kaldıran ve onun yerine yeni (b) bend getirmek suretiyle değiştiren 15/94 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.2) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 1-5/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 3. (1) maddesinin,
(c) 15/81 sayılı Başbakanlık (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe 15/81 sayılı Yasa olarak anılacaktır) Yasasının Birinci ve İkinci cetvellerini tadil -eden 17/94 sayılı Başbakanlık Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 17/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 2(1)(A) ve 2(2)(A) maddelerinin,
(d) 57/77 sayılı Bakanlıklar Kuruluş İlke-leri (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 57/77 sayılı Yasa olarak anılacaktır) Yasasının 7. maddesinin (1). fıkrasını tadil eden ve ayni yasanın İkinci Cetvelin (A) (a) ve (A) (b) kısımlarını değiştiren 18/94 sayılı Bakanlıkların Kuruluş- İlkeleri (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 18/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) sırasıyle 2(1)(A) ve 2(2)(A)(a) ve (b) maddelerinin,
Anayasanın 1, 3(4), 8, 10, 120, ve 147. maddelerine aykırı olup olmadıkları.
-
OLAY: Birleştirilerek dinlenen bu davalarda davacı Anayasanın 147. maddesi uyarınca iptal davası açmaya ehil tüzel bir kişidir.
Davalı olan Cumhuriyet Meclisi 17.5.1994 tarihli birleşiminde, yukarıda KONU altında yer alan değişiklik yasa tasarılarını ka-bul etti. Bu yasalar daha sonra 31.5.1994 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Davacı sözü edilen değişiklik yasalarının yukarıda KONU altında belirlenen madde veya kısımlarının Anayasanın yine KONU altında dermeyan edilen maddelerine -aykırı olduğunu ileri sürerek 23.2.1995 tarihinde birleştirilerek dinlenmesine karar verilen bu davaları açtı.

SONUÇ: Sonuç olarak birleştirilerek dinlenen, A.M. 10/94, A.M.11/94, A.M. 12/94 ve A.M.13/94 sayılı davalarda sırası ile
(a) 53/77 sayılı Üst Ka-deme Yöneticileri Yasasının 3. maddesinin (1). fıkrasını ve yeni 2. fıkra eklenmek suretiyle ayni yasanın (4). maddesini değiştiren 16/94 sayılı Üst Kademe Yöneticileri (Değişiklik) Yasasının 3. ve 4. maddelerinin,
(b) 7/79 sayılı Kamu Görevlileri Yasası-nın, 51. maddesinin (2) fıkrasını (b) bendini kaldıran ve onun yerine yeni (b) bendini getirmek suretiyle değiştiren 15/94 sayılı Kamu Görevlileri (Değişiklik No.2) Yasasının 3. (1) maddesinin,
(c) 15/81 sayılı Başbakanlık (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasla-rı) Yasasının Birinci ve İkinci cetvellerini tadil eden 17/94 sayılı Başbakanlık Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları (Değişiklik) Yasasının 2(1)(A) ve 2(2)(A) maddelerinin,
(d) 57/77 sayılı Bakanlıkların Kuruluş İlkeleri Yasasının 7. maddesinin (1) fıkrası-nı tadil eden ve ayni yasanın İkinci Cetvelin (A) (a) ve (A) (b) kısımlarını değiştiren 18/94 sayılı Bakanlıkların Kuruluş İlkeleri (Değişiklik) Yasasının sırasıyle 2(1)(A) ve 2(2)(A)(a) ve (b) maddelerinin
Anayasanın 1, 3(4), 8, 10, 120, ve 147. maddeleri-ne aykırı olmadıklarına, oybirliği ile, karar verildi.

K A R A R

KONU:

(a) 53/77 sayılı Üst Kademe Yöneticileri Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 53/77 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 3. maddesinin (1). fıkrasını ve yen-i 2. fıkra eklenmek suretiyle ayni yasanın (4). maddesini değiştiren 16/94 sayılı Üst Kademe Yöneticileri (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 16/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 3. ve 4. maddelerinin,

(b) 7/79 s-ayılı Kamu Görevlileri Yasasının, (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 7/79 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 51. maddesinin (2) fıkrasını (b) bendini kaldıran ve onun yerine yeni (b) bend getirmek suretiyle değiştiren 15/94 sayılı Kamu Gör-evlileri (Değişiklik No.2) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 15/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) 3. (1) maddesinin,

(c) 15/81 sayılı Başbakanlık (Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları) (bundan sonra metin başka türlü gerektir-medikçe 15/81 sayılı Yasa olarak anılacaktır) Yasasının Birinci ve İkinci cetvellerini tadil eden 17/94 sayılı Başbakanlık Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 17/94 sayılı Yasa o-larak anılacaktır) 2(1)(A) ve 2(2)(A) maddelerinin,

(d) 57/77 sayılı Bakanlıklar Kuruluş İlkeleri (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 57/77 sayılı Yasa olarak anılacaktır) Yasasının 7. maddesinin (1). fıkrasını tadil eden ve ayni yasan-ın İkinci Cetvelin (A) (a) ve (A) (b) kısımlarını değiştiren 18/94 sayılı Bakanlıkların Kuruluş İlkeleri (Değişiklik) Yasasının (bundan sonra metin başka türlü gerektirmedikçe sadece 18/94 sayılı Yasa olarak anılacaktır) sırasıyle 2(1)(A) ve 2(2)(A)(a) ve -(b) maddelerinin,

Anayasanın 1, 3(4), 8, 10, 120, ve 147. maddelerine aykırı olup olmadıkları.

I. OLAY:

Birleştirilerek dinlenen bu davalarda davacı Anayasanın 147. maddesi uyarınca iptal davası açmaya ehil tüzel bir kişidir.

Davalı olan Cumhuriyet- Meclisi 17.5.1994 tarihli birleşiminde, yukarıda KONU altında yer alan değişiklik yasa tasarılarını kabul etti. Bu yasalar daha sonra 31.5.1994 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Davacı sözü edilen değişiklik yasalarının yukarıda KO-NU altında belirlenen madde veya kısımlarının Anayasanın yine KONU altında dermeyan edilen maddelerine aykırı olduğunu ileri sürerek 23.2.1995 tarihinde birleştirilerek dinlenmesine karar verilen bu davaları açtı.

II. İDDİANIN GEREKÇESİ:

(1) (a) Davacın-ın A.M. 10/94 sayılı dava ile ilgili olarak iddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:

16/94 sayılı Yasanın 3. ve 4. maddeleri ile esas Yasa olan 53/77 sayılı Yasaya getirilen değişiklikler siyasal niteliklidir. Değişiklikten önce yasal durum 1977'den b-eri değişmemişti. Hükümet değişikliği ile geçirilen 16/94 sayılı Yasanın geçirilişinde kamu sektöründe verimlilik veya hizmet yerine siyasal amaç öngörülmüştür. Böyle bir amaç ise kamu hizmetinin yara almasına yol açar. Değişiklikten önce üst kademe yön-eticisi olabilmek için, sair hususlar yanında, aranan kriterlerden birinin ilgili kişinin tuttuğu mevkiin barem 15'in altında olmaması idi. Halbuki değişiklikten sonra barem nosyonu kalkmış, onun yerine fiilen barem 15'in karşılığı çekilen maaş kriteri get-irilmiştir. Diğer bir ifade ile daha önce barem 15 ve üstü bir barem öngörülürken şimdi barem 15'in altında olan ancak kademe ilerlemesi ile barem 15'in karşılığını fiilen çeken herhangi birisi de üst kademe yöneticiliği mevkiine atanabiliyor. Bu düzenle-me makul değildir. Eskiden atanamayan şimdi yeni düzenlemeden sonra atanabiliyor. Bu da bir yerde, Barem 15 ve yukarı bir baremden maaş çekenlerin haklarına tecavüz teşkil eder niteliktedir.

16/94 sayılı Yasanın 4. maddesi ile getirilen değişiklikten ön-ce görevden alınan bir üst kademe yöneticisi bağlı bulunduğu bakanlıkta müşavirlik veya ona denk bir görev ile görevlendirilirdi. Devlet Başkanlığı ve Başbakanlıkta üst kademe yönetici olduğu bir sırada görevinden alınan bir kişi Devlet Başkanlığı ve Başb-akanlık veya ona denk görevlerde görevlendirilebilirdi. Değişiklikten sonra ilgili kurumların en üst hiyerarşik amirlerinin karşılıklı mutabakatı ile Cumhuriyet Meclisi Genel Sekreterliği Örgütünde de görevlendirilme olanağı yaratılmıştır. Böyle bir düze-nleme ilgili üst kademe yöneticisinin kazanılmış haklarına tecavüzdür, ayrıca prestij kırıcıdır ve kişi huzurunu bozar. Bu nedenlerle 16/94 sayılı Yasanın 3. ve 4. maddeleri kazanılmış haklara saygıyı emreden ve Anayasanın 1. maddesi ile düzenlenen hukuk -üstünlüğü ilkesine, eşitlik ilkesini düzenleyen 8. maddesine kişi huzurunu düzenleyen 10. maddesinin (2). fıkrasına, kamu görevlilerinin haklarını saklı tutan 160. maddeye aykırıdır.

(b) Davacının A.M. 11/94 sayılı dava ile ilgili olarak iddialarının ger-ekçeleri özetle şöyledir:

Yukarıda A.M. 10/94 sayılı dava ile ilgili yapılan argümanlar bu dava için de aynen geçerlidir. Ek olarak üniversite veya yüksek öğrenim gerektiren hizmet sınıflarının en az 2. derecesine atanmış olanlardan barem 15'in karşılığ-ını fiilen çekme koşulu aranırken lise veya dengi bir orta öğretim kurumunu bitiren ancak kamu hizmetinde 15 yıl hizmeti olanlardan hizmet derecesi koşulu aranmamaktadır. Bu şekilde üniversite veya yüksek okul mezunları ile diğerleri arasında makul olmaya-n bir ayırım yaratılmakla eşitlik ilkesi zedelenmektedir.

(c) Davacının A.M. 12/94 sayılı dava ile ilgili olarak iddialarının gerekçeleri özetle şöyledir:

Davacı anayasaya aykırılık iddialarını 17/94 sayılı Yasanın sadece 2 (1)(A)'nın "Bu kadronun iki -adedi ayni zamanda sözleşmeli Danışman kadrosu olup Başbakanlıkça sözleşmeli personelin istihdamı ile ilgili kurallara bağlı olarak doldurulabilir" kısmı ve 2(2)(A) maddesi ile sınırlı tuttu.

Bu yasa ile bir danışmanlık birimi oluşturuldu. Danışmanlık d-aimi ve sürekli bir mevkidir. Oysa kamu görevinde asıl ve sürekli kadrolar üst kademe yöneticileri dışında sadece Kamu Hizmeti Komisyonu tarafından veya Kamu Görevlileri Yasası çerçevesinde yapılabiliyor.

Başbakanlığa sözleşmeli danışman alma yetkisi Ana-yasa ile verilmiş değildir. Bu yasa da siyasal nitelikli bir yasadır. Keza Üniversite mezunu olmayanlar için